Ալիևի «պորտը տեղը դնելուց» հետո Փաշինյանը դարձավ բոլորի վարչապետը

Նիկոլ Փաշինյանի՝ այսօր Աշխաբադում ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների խորհրդի նիստի ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ելույթի հակադարձումը կարելի է ասել այն եզակի դեպքերից էր, երբ դրականորեն ընկալվեց հասարակության և իշխանամետ ու իշխանամերձ, և հակաիշխանական կամ ընդդիմադիր հատվածների կողմից։

Այն, որ Փաշինյանի ելույթին դրականորեն արձագանքեցին Արմեն Աշոտյանն ու Արփինե Հովհաննիսյանն այն դեպքում, երբ ասենք, նախորդ օրը քննադատական հերթական գրառումն էին արել, շատ բանի մասին է խոսում։ Մի պահ նույնիսկ ջնջվեցին սև ու սպիտակ սահմանազատումները և Նիկոլ Փաշինյանը դարձավ բոլորի վարչապետը։ Առհասարակ, եթե փորձենք ամփոփել արձագանքների տրամադրությունները, ապա հստակ կարելի է ձևակերպել այն, ինչ հասարակությունն ակնկալում է իր վարչապետից։

Եվ այսպես, սոցիալ-տնտեսական վիճակի բարելավումից, հասարակության բարեկեցության մակարդակի բարձրացմանը միտված քայլերից բացի, ժողովուրդը իր երկրի ղեկավարից ակնկալում է հենց նման հայտարարություններ, հայտարարություններ, որոնք ազգային շահերի, ընդունված կատեգորիաների սահմաններում են։ Վստահաբար կարելի է ասել, որ եթե օրինակ Փաշինյանը նման կերպ արձագանքեր ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, հասարակությունը կընդուներ բացասաբար, քանի որ դա հասարակության ընկալման կատեգորիալ համակարգում չկա, քանի որ Պուտինն ռուս է, իսկ ռուսը մեր եղբայրն է։ Իսկ Ալիևի դեպքում ամեն ինչ առավել քան լավ է, քանի որ Ալիևը ադրբեջանցի է (շատ դեպքերում չեն էլ ասում ադրբեջանցի, այլ՝ թուրք) ու դրանով ամեն բան ասված է ժողովրդի ենթագիտակցության մեջ նա նստած է որպես էթնիկ խմբի ներկայացուցիչ նեգատիվ ընկալումների շրջագծում։

Այսօրվա արձագանքները, օրինակ, Փաշինյանի թիմը ճիշտ կաներ, եթե հավաքեր ու մանրակրկիտ կերպով վերլուծեր, քանի որ այն հասարակական խմբային ենթագիտակցականի ցուցիչն է, ու դրա վրա աշխատելով է, որ հնարավոր է ամրագրել այս կամ այն մոտեցումը հասարակական գիտակցության մեջ։ Իսկ այն, որ իրոք ներքին քաղաքական օրակարգը, ու արտաքին քաղաքական օրակարգը սկսում է տարանջատվել երկրի առաջին դեմքի մակարդակով, արդեն խոսում է Նիկոլ Փաշինյանի՝ կերպարային նոր փոփոխության թևակոխման մասին, եթե իհարկե, նա ունենա այդ գիտակցումը մինչև վերջ ու զարգանա այս ուղղությամբ։

Ամերիկայում, Եվրոպայում հսկայական ինստիտուտներ են գործում հասարակական կարծիքի, խմբային գիտակցականի ու ենթագիտակցականի ուսումնասիրության համար, որոնց արդյունքները ներառվում են բնականաբար պետական քաղաքականության ու ռազմավարության մեջ; Հայաստանն էլ կարող է ունենալ նման ինստիտուտ ու առաջարկել աշխարհին իր մոդելները։

Յակոբ Բերգեր