Շատ շուտով Հայաստանում 15-18 տոկոսով կնվազի հողի խոնավությունը, 15 տոկոսով` բանջարեղենի արտադրությունը, 25 տոկոսով` կկրճատվեն արոտավայրերը

Մինչ երկրագունդը պայքարում է իր 1,5 միլիարդ հեկտար` յուրահատուկ բուսական եւ կենդանական աշխարհով անապատային տարածքը «բուժելու» համար, ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան դեռեւս 23 տարի առաջ՝ 1994 թվականին, ընդունեց «Անապատացման դեմ պայքարի մասին երաշտի եւ/կամ անապատացման ենթարկված երկրներում, մասնավորապես` Աֆրիկայում» կոնվենցիան, որը ստորագրած առաջին երկրներից էր Հայաստանը:

Այս մասին գրում է barigalust.wordpress.com-ը: Կայքի փոխանցմամբ ՀՀ օրենսդիր մարմինն այն վավերացրեց, ստորագրելուց անմիջապես հետո՝ 23 տարի առաջ: Ավելին` 2002-ին մշակվեց գործողությունների ազգային ծրագիրը, որը 12 տարի անց վերանայեց ու լրամշակեց, քանի որ, ըստ ՀՀ բնապահպանության (ներկայիս Շրջակա միջավայրի) նախարարության, այն ներդաշնակ չէր մեր օրերի պահանջներին

Արդեն երկու տասնամյակ գլորելով` ՀՀ կառավարությունը դեռ չի շտապում հայտարարել, որ Հայաստանում անապատացումը գլոբալ երեւույթ չէ, պարզապես առկա են հողերի գերշահագործման երեւույթներ: Այո՛, դա ճիշտ է, սակայն փաստերն արձանագրում են, որ մեր երկրի հողային ֆոնդի աղտոտման աղբյուրներն են տնտեսական գործունեության հետեւյալ ոլորտները` արդյունաբերությունը (լեռնամետալուրգիական, լեռնաարդյունահանող, քարերի մշակում եւ քիմիական), գյուղատնտեսությունը, էներգետիկան եւ տրանսպորտը, կոմունալ տնտեսությունը, փոքր ՀԷԿ-ի շահագործումը եւ այլն։

Անկախությունից հետո արդեն երեք տասնամյակ է, ինչ Արարատյան հարթավայրում թունաքիմիկատներն ու պարարտանյութերն օգտագործովում են չափից ավելի եւ ոչ ճիշտ եղանակով:

Հողերի աղտոտման առավել վտանգավոր աղբյուր է լեռնահանքարդյունաբերությունը։ Ըստ բնապահպանների՝ մեր երկրի այն տարածաշրջաններում, որտեղ զարգացած է հանքարդյունաբերությունը, հողերը աղտոտված են ծանր մետաղներով (Mo, Cu, Cd, Ni, Hg, Cr, As, Pb) եւ ցինկային միացություններով։ Հաշվարկների համաձայն՝ լեռնահանքային կազմակերպություններին հանձնված հողերի ընդհանուր տարածքը հասնում է մոտ 16 հազ. հեկտարի, որից խախտված հողեր՝ մոտ 13 հազար հա եւ պոչամբարների համար նախատեսված հողեր՝ մոտ 2000 հա։

...

Շրջակա միջավայրի նախարարության տվյալների համաձայն` եղել են դեպքեր, երբ նախկինում մեր երկրում վերականգնել են մոտ 250-300 հա խախտված հողեր: Որպես կանոն` դա դրական արդյունք չի ունեցել:

Համապատասխան օրենսդրությամբ նախատեսված է` հողօգտագործողը պարտավոր է հողը չփչացնել, այն պահպանել ու պաշտպանել։ Իսկ եթե գյուղնշանակության հողակտորը վաճառվում է, եւ գնորդը հայտնաբերում է, որ տարածքն աղտոտված է թունաքիմիկատների շատ օգտագործումից, այս դեպքում ո՞վ պիտի պատասխան տա: Այս հարցի լուծումը դեռ կարգավորված չէ, քանի որ մինչ օրս հողօգտագործողներին կադաստրի պետական կոմիտեի տրամադրած վկայականների մեջ, բացի հողի տարածքի չափից ու ձեւից, նաեւ պետք է նշվեն դրա որակի, հումուսի, ծանր մետաղների պարունակության մասին եւ այլ տվյալներ, ինչը մինչ օրս չի արվում:

...

Այսպիսով` Հայաստանի տարածքի մոտ 80 տոկոսը ենթարկվում է դեգրադացիայի, իսկ մոտ 43 տոկոսը (հիմնականում Արմավիրի, Արարատի, Գեղարքունիքի, Շիրակի եւ Վայոց ձորի մարզերում 1 մլն 279 հազար հա)` անապատացման: Այս տվյալները ն հայ փորձագետները ստացել են տարբեր գործոնների ազդեցության ուսումնասիրության ընթացքում:

....

Այսպիսով, եթե ՀՀ իշխանությունները համապատասխան միջոցառումներ չիրականացնեն հողային եւ ջրային ռեսուրսների կայուն օգտագործման հետ կապված, ապա, ըստ կանխատեսումների, շատ շուտով անապատացման հետեւանքով Հայաստանում 15-18 տոկոսով կնվազի հողի խոնավությունը, բանջարեղենի արտադրության ծավալը` 15 տոկոսով, իսկ արոտավայրերը կկրճատվեն մինչեւ 25 տոկոսով:

Նյութն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում: