Զանգեզուրի միջանցքը որևէ ձևով ամրագրված չէ ո՛չ նոյեմբերի 9-ի, ո՛չ հունվարի 11-ի հայտարարություններում. ռազմական փորձագետ. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Հայաստանում ընտրական գործընթացներին զուգահեռ Շուշիում Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահների կողմից հռչակագիր ստորագրվեց: ՀՀ ԱԳՆ-ն հայտարարել էր, որ դրա ողջ բովանդակությունը թիրախավորում է հայ ժողովրդին։ Հռչակագրում տեղ էր գտել նաև «Զանգեզուրի միջանցք» արտահայտությունը, խոսվել նաև երկու երկրների ռազմատեխնիկական համագործակցության մասին: Նշենք նաև, որ բացի ակտիվ համագործակցությունից, Թուրքիան և Ադրբեջանը 7 ամսում արդեն 7-րդ համատեղ զորավարժությունն են իրականացնում: Վերջինն անցկացվեց Նախիջևանում՝ հունիսի 21-23-ը: Ռազմական փորձագետ Հայկ Նահապետյանի խոսքով՝ մեծ հաշվով, այն դրույթները, որոնք ամրագրվեցին այդ հռչակագրով, Թուրքիան և Ադրբեջանը վաղուց են կյանքի կոչել:
«Խոսքն առաջին հերթին ռազմատեխնիկական, ռազմական, նաև տնտեսական խորքային համագործակցության մասին է: Այդ հռչակագիրը, ամեն դեպքում, նոր էլեմենտ է պարունակում:Խոսքը Թուրքիայի և ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների համար Ադրբեջանում ռազմաբազա ունենալու ցանկության մասին է, ինչն իրենց համար շատ կարևոր է: Ինչ վերաբերում է «Զանգեզուրի միջանցքին, ապա այն որևէ ձևով ամրագրված չէ ո՛չ նոյեմբերի 9-ի, ո՛չ հունվարի 11-ի հայտարարություններում: Որպես այդպիսին՝ Սյունիքի միջանցք գոյություն չունի, կա այդ տարածքով Ադրբեջան-Նախիջևան-Թուրքիա ճանապարհ, երկաթուղի, գազամուղ և այլն: Միջանցքի վերաբերյալ որևէ խոսակցություն, որևիցե փոխադարձ պարտավորություն, առավել ևս ՌԴ մասնակցությամբ, չկա: Միջանցքի առումով Ադրբեջանի և Թուրքիայի հայտարարածն այս պահին ընդամենը քարոզչական հնարք է և ոչ ավելին: Իհարկե, իրենց համար ՀՀ տարածքում իրավական առումով վերապահված որոշակի անվտանգային գործառույթներ ունենալը կենսական անհրաժեշտություն է, և ամեն ինչ անելու են դրա համար: Հայաստանի խնդիրը դա թույլ չտալն է»:
Ինչ վերաբերում է զորավարժություններին, ապա դրանք, փորձագետի խոսքով, չեն կարող քարոզչական բնույթ կրել. «Դրանք խիստ կիրառական են: Պատերազմում հաղթանակ տանելուց հետո թուրք-ադրբեջանական ռազմաքաղաքական դաշինքը Հայաստանի սահմանների մոտ հարձակողական զորավարժություններ է իրականացնում: Սա նշանակում է, որ այդ երկու պետությունները ՀՀ-ի նկատմամբ տարածքային հավակնություններ ունեն: Այս ամենը շատ լավ է հասկանում Հայաստանի ռազմաքաղաքական դաշնակից ՌԴ-ն և առաջին հերթին Սյունիքի ուղղությամբ փորձելու է իր զինական ներկայությունն ապահովել: ՌԴ-ն լավ է հասկանում, որ աշխարհաքաղաքական նոր իրողությունների պայմաններում կամ ՆԱՏՕ-ի հրամանատարական կազմի կողմից ապագայում ընդունվելիք որոշումների հիման վրա Թուրքիան, կատարելով ՆԱՏՕ-ի հանդեպ ունեցած իր պարտավորությունները, կարող է հարվածել ՀՀ-ին: Ուստի, ՌԴ-ն ամրացնում է Հայաստանի հարավային ուղղությունը»:
Նրա խոսքով՝ նշված զորավարժությունների բնույթից պարզ է դառնում, որ մարտական խնդիրը ՀՀ որոշ տարածքներ վերցնելն է. «Այլ հարց է, թե ՀՀ իշխանությունները և մեր ԶՈւ-երի հրամանատարական կազմը որքանո՞վ են համարժեք գնահատում իրավիճակն ու որքանո՞վ են պատրաստ դիմակայել այդ հարձակմանը: Բայց վտանգներն ու սպառնալիքները խիստ իրատեսական են, ու եթե ՀՀ իշխանությունները դրանք անտեսեն, ծանր հետևանքներ կարող են լինել»:
Հայկ Նահապետյանի խոսքով, մյուս կողմից էլ մարտահրավեր է այս իշխանության վերարտադրությունը: «Այդ մարտահրավերի մի մասն այլևս սպառնալիքի է վերածվել: Եթե ՀՀ իշխանությունները կարողանային կոնսոլիդացնել ժողովրդին, երկրի պաշտպանությունն իրականացնելու գործում միավորեին բոլոր մարդկային ռեսուրսները, կարծում եմ՝ հնարավոր կլիներ չեզոքացնել դրսի ցանկացած սպառնալիք՝ հաշվի առնելով նաև, որ ՀՀ-ն ՌԴ-ի ռազմավարական և ռազմաքաղաքական դաշնակիցն է: Բայց եթե ՀՀ իշխանություններն իրենց պարտվողական քաղաքականությամբ, խաղաղասիրական կոչերով ուղղակի հանձնվում են ուժեղի ողորմածությանը, ապա ուժեղը այս կամ այն ձևով թելադրելու է իր պայմանները: Նիկոլ Փաշինյանը երեք տարվա ընթացքում ցույց տվեց, որ սկզբունքորեն թե՛ երկրին, թե՛ ժողովրդին պարտության է պատրաստում, ու հիմա էլ շարունակում է նույն քաղաքականությունը: 2020-ին նա հայտարարեց՝ «ինչ էլ լինի, մենք մեզ պարտված չենք ճանաչում»:
Պատերազմին դիմագրավող ժողովրդին իր երկրի ղեկավարը սկզբունքորեն պարտության էր տանում: Պատերազմում պարտվելուց հետո ոգեշնչելու, միասնական լինելու տրամաբանությունը և հաղթանակ կերտելու կեցվածքը նա փոխարինում էր ինքնաարդարացմամբ: Այս անձը հիմա ՀՀ վարչապետն է, ու նա շարունակելու է նույն քաղաքականությունը, ինչն արեց 3 տարի: Ես սկզբունքորեն չեմ բացառում, որ, ի վնաս ՀՀ ազգային պետական շահերի, Փաշինյանի վարչակազմը կփորձի Թուրքիայի ու Ադրբեջանի որոշ պահանջներ ևս կատարել, կարող է փորձել զիջել մեր շահերը Թուրքիային և Ադրբեջանին՝ տարածաշրջանում ակնկալելով բարեկեցություն, խաղաղություն և համագործակցություն, որը բնավ չի լինելու:
Թուրքիան և իր դաշնակիցները, մասնավորապես ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրները, Հարավային Կովկասում մեկ խնդիր ունեն՝ թուլացնել, այնուհետև զրոյացնել ՌԴ-ի և Իրանի ազդեցությունը բոլոր ոլորտներում, ներառյալ՝ ռազմական: Այս առումով Փաշինյանը սպասարկում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի երկրների ռազմաքաղաքական ծրագրերը Հայաստանում: Այս առումով Հայաստանը դատապարտված է: Միայն մեկ բացառությամբ կարող է այդ սցենարը չիրականանալ: Խոսքը ՌԴ-ի մասին է, որովհետև ՌԴ-ի կողմից կարող է կոշտ միջամտություն լինել ոչ թե ՀՀ շահերը սպասարկելու տիրույթում, այլ իր երկրի շահերի, քանի որ, օրինակ՝ Փաշինյանի որոշումները կարող են հակոտնյա լինել ՌԴ-ի ազգային ու պետական շահերին: Այդ ժամանակ ՀՀ-ում ներքաղաքական լուրջ գործընթացներ կարող են սկսվել»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:
Մանրամասները՝ թերթի այսօրվա համարում:
