Օրենքի խախտում արձանագրելը կարող է ընդամենն առիթ լինել ստուգելու, թե արդյոք դատավորի կայացրած որոշման մեջ առկա է վերը նշված տարրական խախտումը, և ոչ ավելին. Հովհաննիսյան

Դատավորին իր կայացրած դատական ակտերի պատճառով պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է, որ նա տարրական կերպով խախտած լինի նյութական կամ դատավարական իրավունքը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Գոռ Հովհաննիսյանը։

«Դատավորին իր կայացրած դատական ակտերի պատճառով պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է, որ նա ՏԱՐՐԱԿԱՆ ԿԵՐՊՈՎ խախտած լինի նյութական կամ դատավարական իրավունքը։ Դա կարող է տեղի ունենալ ինչպես գործի փաստական հանգամանքներն աղավաղելու, այնպես էլ իրավանորմերը սխալ կիրառելու միջոցով, ընդ որում ինչպես նյութական, այնպես էլ դատավարական իրավունքի առնչությամբ։

Պատասխանատվության նախապայմանն այն է, որ դատավորը ծանրակշիռ կերպով գիտակցաբար հեռացած լինի օրենքից ու իրավունքից, այսինքն՝ օբյեկտիվորեն խախտած լինի գործող նորմերը և կայացրած լինի այնպիսի որոշում, որն օբյեկտիվորեն հակասում է գործող իրավունքին։ Սխալ իրավակիրառումը կարող է դառնալ դատավորի պատասխանատվության հիմք, եթե դատավորի որոշումը ԲԱՑԱՐՁԱԿԱՊԵՍ ԱՆԸՆԴՈՒՆԵԼԻ է։ Ընդունելի է դատավորի այն որոշումը, որի օգտին դեռ կարելի է իրավական առումով ՔՆՆԱՐԿՄԱՆ ԱՐԺԱՆԻ ՓԱՍՏԱՐԿՆԵՐ բերել։ Այդ պատճառով անգամ վերադաս դատական ատյանների որոշումներից շեղումը դեռ դատավորին պատասխանատվության ենթարկելու հիմք չէ։ Դատավորն օգտվում է անկախության երաշխիքից ՆԱԵՎ ԸՆԴԴԵՄ ԴԱՏԱԿԱՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ, այնպես որ նա իրավունք ունի շեղվելու վերադաս դատարանների դիրքորոշումներից, առաջ քաշելու իր սեփական դիրքորոշումը և փոխելու մինչ այդ գործող դատական պրակտիկան կամ հրաժարվելու դրանից։ Դա բառացիորեն ամրագրված է ՀՀ Դատական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 4-րդ մասում։

Դատավորի պատասխանատվության համար անհրաժեշտ է արդարադատության դեմ ուղղված ՏԱՐՐԱԿԱՆ խախտում, որն առկա է միայն այն դեպքում, երբ դատավորը գիտակցաբար ու լրջագույն կերպով խախտում է գործող օրենքը և որոշում ընդունելիս ղեկավարվում է այնպիսի մասշտաբներով, որոնք ՕՐԵՆՔՈՒՄ ՈՉ ՄԻ ԿԵՐՊ ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԱԾ ՉԵՆ։ Ասվածի հետևանքն այն է, որ գործող նորմերի խախտումը միայն այն ժամանակ կարող է հիմք ծառայել դատավորի պատասխանատվության համար, երբ դատավորի վարքը միաժամանակ կարելի է գնահատել իբրև ոտնձգություն իրավունքի հիմնարար սկզբունքների և ամբողջ իրավակարգի դեմ։ Եվ հակառակը, դատավորը չի կարող պատասխանատվության ենթարկվել, երբ նա թեև դիտավորյալ խախտել է օրենքի նորմերը, բայց որոշում ընդունելիս ղեկավարվել է կոնկրետ գործով ձևական կամ նյութական արդարություն ապահովելու ձգտմամբ, և նրա նպատակները չեն կարող գնահատվել իբրև կամայական ու իրավունքի անտեսում։

Ասվածը նշանակում է, որ օրենքի խախտում արձանագրելը կարող է ընդամենն առիթ լինել ստուգելու, թե արդյոք դատավորի կայացրած որոշման մեջ առկա է վերը նշված ՏԱՐՐԱԿԱՆ խախտումը, և ոչ ավելին։ Այդպիսի առիթ կարող են լինել ցանկացած վերադաս դատարանի, Սահմանադրական դատարանի կամ Եվր․ դատարանի կողմից արձանագրված խախտումները։ Ուստի դրանց հիման վրա դատավորի դեմ վարույթ հարուցելը միջամտություն չէ նրա անկախության նկատմամբ, եթե ողջամիտ կասկածներ կան նրա կողմից վերը նշված հատկանիշներով խախտում թույլ տալու վերաբերյալ։ Դատավորի անկախությունը կխախտվի, եթե նա հարուցված վարույթի արդյուքում ենթարկվի պատասխանատվության զուտ այն պատճառով, որ գործող օրենքը կիրառել է այլ մեկնաբանությամբ, քան վերադաս դատարանները»,- գրել է Հովհաննիսյանը։