«Սպասում եմ, խոստացել է, որ դուռը բացելու է ու ներս գա». Տիգրան Նագուլ յանն անմահացել է Շուշիում

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Ուզում եմ Տիգրանիս մասին բոլորն իմանան: Գիտեն, բայց ուզում եմ՝ բոլորն իմանան, որ ինքը հերոս է»,-այսպես է սկսվում տիկին Անահիտի հետ իմ զրույցը: Հորաքույրն է պատմում եղբոր որդու մասին՝ «իմ երեխաներն են, ի՞նչ տարբերություն»:

Տիգրանը գրեթե հասակակիցս է, ծնվել է 1992 թ.-ին Կոտայքի մարզի Բալահովիտ գյուղում: 2009 թ.-ին ընդունվել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան, ավարտել 2013 թ.-ին: Նույն թվականի սեպտեմբերի մեկից որպես սպա ծառայությունը սկսել է Արցախի Հանրապետությունում՝ Հադրութում: 2016 թ.-ին մասնակցել է Ապրիլ յան քառօրյա պատերազմին: «Զգալով, որ շրջափակման մեջ է ընկնելու, չսպասելով հրամանի՝ որոշել է նահանջ կատարել՝ այդ կերպ փրկելով իր դասակի տղաների կյանքը: Նրա այս որոշումը միանշանակ չի ընդունվել հրամանատարության կողմից, սակայն մեկ տարի անց՝ 2017 թ.-ի ապրիլի 2-ին՝ հենց իր ծննդյան օրը, կանչել են, մեդալ տվել, չի վերցրել: Մի տեսակ վիրավորանք կար իր մեջ, բայց չէր զորացրվում, շարունակում էր ծառայել այդ զորամասում: Ծառայեց մինչև վերջին շունչը»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է տիկին Անահիտը:

44-օրյա պատերազմի օրերին էլ Տիգրանը Հադրութում էր: «Շատ իրադարձություններ կնոջ խոսքերով եմ պատմում: Կինն ու աղջիկն էլ իր հետ էին: Բալիկը դեռ վեց ամսական էլ չկար: Երկար պայքարեցին, որ իրենց աղջիկը ծնվեր: Իր հպարտությունն էր իր աղջիկը: Այնքան պլաններ ուներ, ասում էր՝ յոթ երեխա պետք է ունենամ, բոլորն՝ աղջիկ, վերջինը նոր տղա: Ինձ էր ասում՝ աղջիկներն ուրիշ են»,-ոչ այնքան հեռու անցյալի երջանիկ օրերից դրվագներ է վերհիշում Տիգրանի հորաքույրը:

Նախքան պատերազմը Տիգրանը երեք օրով եկել էր Հայաստան: «ՊՆ էին կանչել՝ հարցազրույցի, պետք է տեղափոխեին Հադրութից, անգամ խոսակցություն կար, որ կարող է խաղաղապահ ուժեր տեղափոխվել: Բալահովիտում կլինեին, ինձ ավելի մոտ: Երբ արդեն վերադառնում էր Արցախ, պատուհանն իջեցրեց՝ «հորքուր ջա՛ն, րոպե առաջ ուզում եմ Հադրութ հասնել, ընտանիքիս մոտ լինել: Խոստացել են դեկտեմբերին տեղափոխել»: Իրեն այդ օրն եմ վերջին անգամ տեսել: Իսկ պատերազմի օրերին հեռախոսով մինչև նոյեմբերի 5-ը ինձ հետ խոսել է»,-նշում է զրուցակիցս:

Պատերազմը սկսվելուն պես Տիգրանը կնոջն ու դստերը տեղավորում է ապաստարանում և գնում զորամաս. «Հետո զանգել էր հորն ու ասել՝ պա՛պ, արի՛, ընտանիքիս տար: Սեպտեմբերի 29-ին կինն ու աղջիկն արդեն մեզ հետ էին, Տիգրանս ասում էր՝ հորքուր ջա՛ն, ուրիշ բան չեմ ուզում, մենակ ընտանիքիս լավ նայի, մինչև գամ, հասնեմ ձեզ»: Տիգրանը նոյեմբերի 7-ին է զոհվել՝ Շուշիում: «42 օր կռվել է թշնամու դեմ: Անընդհատ հարցնում էր՝ ե՞րբ է վերջանալու: Բայց մենք ի՞նչ գիտեինք: Հետո էլ ասաց՝ երկու օրից ամեն ինչ կավարտվի: Ուրախությունից չգիտեի, թե ինչ անեի: Ի՞նչ իմանայի, որ շրջափակման մեջ է իր տղաների հետ: Հետո են արդեն շատ մանրամասներ մեզ պատմել: Օգնության է սպասել, չի ցանկացել Քառօրյայի պես նահանջի որոշում կայացնել: Բայց հետո, հասկանալով, որ վտանգը մեծանում է, իր դասակի տղաներին երեք խմբի է բաժանել: Այդպես մեկ խումբը նահանջել է, մյուսները պաշտպանել են: Իր խումբն անձնազոհության է գնացել, դիպուկահարների կրակի տակ են հայտնվել: Թուրքերը նկարել էին, հպարտացել, թե այդքան լավ կռվողների դեմ են դուրս եկել: Անձնազոհության է գնացել, վիրավոր սերժանտին մենակ չի թողել, չնայած սերժանտն էլ է արյունաքամ եղել ու մահացել: Ահավոր պահեր են ապրել, երկու օրը մի ամբողջ դար է դարձել իրենց համար»:

Տիկին Անահիտը վստահ է՝ եթե անգամ Հայաստան տեղափոխված լիներ, և պատերազմն սկսվեր, առանց մեկ րոպե մտածելու կմեկներ Արցախ: «Կասկած անգամ չունեմ: Չէր համակերպվում Ցեղասպանության պատմության հետ: Գարեգին Նժդեհ էր սիրում կարդալ: Իսկական հայ մարդ էր: Որպես իսկական հայ ապրեց և նույն կերպ էլ զոհվեց: Հնարավորություն ուներ կյանքն այլ երկրում շարունակելու, մերժեց՝ ամեն ինչ ինքս պետք է անեմ, իմը ստեղծեմ, բայց ամենակարևորը՝ հայրենիքիս համար եմ ծնվել, ոնց թողնեմ, հեռանամ»: Տիգրանին շատերի նման ևս ուշ են «գտել»:

«Նոյեմբերի 7-ին զոհվել է, փետրվարի 23-ին հողին հանձնեցինք: Դուռ չկա, որ թակած չլինենք այդ ընթացքում, ամեն տեղ իրեն էինք փնտրում: 100 օրից ավելի մեր տանը սուգ էր, անզորություն: Պատերազմի օրերին Տիգրանիս հարազատ եղբայրն էլ կամավոր Քարվաճառ էր գնացել: Վերադարձավ, հիմա Ռուսաստանում է, աշխատում է, հիասթափված է, իր համար էլ հեշտ չէ: Մայրիկին ու քրոջը կորցրել էր, հիմա էլ եղբայրը չկա»: Հարազատ դպրոցում Տիգրանի անունով դասասենյակ է բացվել. «Երբ երեք օրով եկել էր տուն, գնացել էր դպրոց, մտել իր դասարան, տնօրենին ասել՝ ամռանը դասընկերներիս հետ կվերանորոգենք այս սենյակը: Հիմա այն համակարգչային դասասենյակ են դարձրել ու կոչել Տիգրանի անունով: Մեր տղաներին ամեն առիթով հիշում են: Բալահովիտում հուշարձան կանգնեցվեց, զոհված վեց տղաների անունների մեջ նաև Տիգրանիս անունն է: Ստեփանակերտում էլ հուշատախտակ կա, որտեղ իր անունն է նշված»: Հիմա Տիգրանի ընտանիքը նրա փոքրիկ աղջկանով է ապրում: «Դեռ մանկության տարիներից զուսպ էր ու բանիմաց: Հիմա իր 2,5 տարեկան աղջկա մեջ հայրիկի բնավորության գծերն ենք տեսնում»: Զ

ինվորական դառնալով՝ Տիգրանը մայրիկի երազանքն էր կյանքի կոչել: «Ութերորդ դասարանն ավարտելուց հետո մայրիկն ուզում էր, որ Մոնթե Մել քոնյանի անվան վարժարան ընդունվի: Չցանկացավ: 10-րդ դասարանը դեռ չէր ավարտել, երբ մայրը մահացավ, իր երազանքը որոշեց կյանքի կոչել՝ թող մամայիս հոգին հանգիստ լինի: Մամայից հետո քույրիկին կորցրեց, իսկ հիմա էլ ինքը չկա: Իր ցավի սփոփանքն իր աղջիկն էր, բոլորին ասում էր՝ աղջիկ եմ ունեցել: Հիմա հեքիաթի պես ենք հիշում այդ օրերը, երբ իր աղջիկը ծնվեց, արձակուրդ եկավ, մեկ քայլ անգամ չէր հեռանում երեխայից: Որոշ ժամանակ հետո կինն ու աղջիկն իր հետ էին: Իսկ հետո սուգը եկավ ու նստեց Հայաստանի վրա: Փնտրում էինք իրեն ամենուր՝ դիահերձարաններում ու հիվանդանոցներում:

Հայրը հիվանդանոցներում իր զինվորներից էլ էր հանդիպել, ասել էին՝ Նագուլ յանը չլիներ, հիմա ողջ չէինք լինի: Բայց հիմա ամեն մարդ իր ցավով ապրում է, ոմանք չեն էլ ուզում ուրիշի ցավի մասին լսել: Շատերն էլ գլուխները մտցրել են ավազի մեջ ու ապրում են: Հայրենիքն էլ ահավոր վիճակում է, մարդիկ էլ կան, որ պարում ու երգում են: Փորձում եմ որևէ մեկի հանդեպ չչարանալ, որ իմ հոգում նստվածք չմնա: Կորուստ ունեցող մարդիկ են համախմբվել իրար շուրջ, հիմա այդ մարդիկ են ամենալավն իրար հասկանում: Գոնե հիմա ամեն ինչ հանդարտվեր: Ամեն ինչ ներելի է, բացի մարդկային կորստից: Մարդը ցանկացած դժվարության կդիմանա, ամեն բեռ կտանի, բայց մարդկային կորուստն անդառնալի է»: Տիգրանի ընտանիքը նրա զոհվելուց հետո բազում դժվարություններ է հաղթահարել, հիմա դրանք անցյալում են, ամենամեծ փորձությունն է մնացել՝ ապրել առանց Տիգրանի:ԴՆԹ-ով ու դաջվածքով է հաստատվել նրա ինքնությունը, բայց հորաքույրը շարունակում է սպասել իր Տիգրանին, չի հավատում, որ իր տղան չկա. «Ինքն ինձ խոստացել է, որ դուռը բացելու է ու ներս գա»:

Հ. Գ. - Ավագ լեյտենանտ Տիգրան Նագուլ յանը հետմահու պարգևատրվել է «Արիություն» մեդալով: Եռաբլուրում հուղարկավորվելու առաջարկն ընտանիքը մերժել է, հայրիկը որոշել է՝ թող իր մայրիկի ու քույրիկի կողքին լինի, ընտանեկան գերեզմանատանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում