Մեծ Բրիտանիան բաց կթողնի ԵՄ-ի կողմից Ուկրաինային սպառազինությունների ուղարկման «զանգվածային» աճը

Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանական արդյունաբերությունը պետք է արգելափակվի ԵՄ-ի կողմից Ուկրաինային սպառազինությունների վրա ծախսերի հսկայական աճից շահույթ ստանալուց՝ համաձայն Guardian-ի կողմից բացահայտված պլանի: 

Հոդվածում մասնավորապես նշվում է, որ միայն ԵՄ-ի և Նորվեգիայի ընկերությունները կկարողանան օգտվել համատեղ գնումների համաձայնագրից: Բրյուսելում պատրաստվում է զինամթերքի «զանգվածային պատվեր»՝ փոքր զենքից մինչև 155 մմ հրետանային արկեր, բայց միայն ԵՄ-ն և նորվեգական արտադրողները կկարողանան օգտվել: Ֆրանսիան, Գերմանիան և Իտալիան՝ Եվրոպայի ամենամեծ զենք արտադրողների հայրենիքը, հավանաբար ամենամեծ շահառուներն են լինելու՝ ի վնաս Մեծ Բրիտանիայի, որն աշխարհում յոթերորդ ամենամեծ զենք արտահանողն է:

«Ըստ էության, սա զրոյական գումարով խաղ է, և առաջարկը կուժեղացնի եվրոպական պաշտպանական արդյունաբերությունը միությունից դուրս գտնվողների գնով»,-ասել է Բրյուսելում դիվանագիտական աղբյուրը:

ԵՄ-ն մոտ է համաձայնության գալուն իր նշանակալից քայլին` համատեղ զինամթերք ձեռք բերելու համար, որպեսզի օգնի Ուկրաինային Ռուսաստանի հետ պատերազմում և համալրել անդամների պաշարները: Ծրագիրը ներառում է զինամթերքի պաշարների անհապաղ փոխանցում և «արագ» նոր համատեղ պատվերներ ուղարկել՝ ԵՄ-ի և Ուկրաինայի կարիքները բավարարելու համար՝ որպես «ԵՄ արդյունաբերության համար զանգվածային և ուժեղ ազդանշանի» մաս:

Էստոնիայի պաշտպանության նախարար Հաննո Պևկուրը երկուշաբթի հայտարարել է, որ կարծում է, որ նախարարները «քաղաքական կոնսենսուսի» կգան համատեղ գնումների վերաբերյալ, երբ նրանք կհանդիպեն չորեքշաբթի օրը Ստոկհոլմում:

Համաձայն գաղտնազերծված քննարկման թղթի, որը կներկայացվի նախարարների առջև, անդամ երկրներին սկզբում խրախուսվում է Կիևին առաջարկել զինամթերքի իրենց պահեստային պաշարները, որոնց արժեքի մինչև 90%-ը կարող է փոխհատուցվել Բրյուսելի կողմից: Կլինի նաև յոթամյա ծրագիր, որը կսկսվի այս գարնանը, որի համաձայն՝ եվրոպական արդյունաբերությունը կխրախուսվի մեծացնել արտադրությունը՝ բավարարելու ինչպես Ուկրաինայի, այնպես էլ անդամ երկրների պահանջները:

«Ե՛վ անդամ երկրների, և՛ Ուկրաինայի ընդհանուր պահանջները հնարավորություն են տալիս զանգվածային պատվեր տալ՝ արդյունաբերությանը հստակ պահանջարկի ազդանշան ուղարկելու համար՝ թույլ տալով նրան բարձրացնել իր արտադրական կարողությունները կարգավորված և կայուն կերպով ողջ Եվրոպայում»,-ասվում է արտահոսքի մեջ:

Փաստաթղթի համաձայն՝ ԵՄ անդամ 25 երկրներ և Նորվեգիան հաստատել են մասնակցելու իրենց շահագրգռվածությունը։

Թերթը կոչ է անում «արագ» բանակցություններ վարել ԵՄ-ի և Նորվեգիայի մատակարարների հետ այս պատվերների չափի և արժեքի շուրջ, ընդ որում պայմանագրերը պետք է կնքվեն «ապրիլի վերջից մինչև մայիսի վերջը»:

ԵՄ քաղաքականության քննարկման փաստաթուղթը, որը հայտնի է որպես ոչ թղթային փաստաթուղթ, նշում է, որ կարող են խնդիրներ լինել եվրոպական արդյունաբերության ներկայիս կարողությունների հետ կապված՝ բավարարելու իրեն առաջադրված պահանջները: Լուծումը աշխարհի այլ խոշոր մատակարարներին, օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիային դիմելը չէ, այլ դրա փոխարեն նոր արդյունաբերական քաղաքականություն մշակելը, որը կարող է «արտադրական կարողությունների արագ զարգացում» առաջացնել, ասվում է թերթում:

Զինամթերքի արտահանման համար եվրոպական շուկայի կորուստը մեծ հարված կլինի բրիտանական ընկերությունների համար: Պաշտպանական առևտրային ասոցիացիայի՝ ADS-ի տվյալներով, բրիտանական զենքի արդյունաբերությունն ունի տարեկան մոտ 25 միլիարդ ֆունտ ստերլինգ շրջանառություն և ուղղակիորեն աշխատում է մոտ 133,000 մարդ՝ նույնքան անուղղակի աշխատողներով:

Ստվերային պաշտպանության նախարար Ջոն Հելին մեղադրել է կառավարությանը բրիտանական արդյունաբերությանը վնաս հասցնելու մեջ՝ չկարողանալով զարգացնել դրական հարաբերություններ ԵՄ-ի հետ Brexit-ից հետո:

«Հերթական անգամ բրիտանական պաշտպանական ընկերությունները հայտնվում են պահպանողականների հերթի վերջում: Նախարարները պետք է ավելի լավ գործարք կնքեն բրիտանական ընկերությունների համար: Լեյբորիստական կառավարությունը կվերակառուցի հարաբերությունները եվրոպացի դաշնակիցների հետ՝ Բրիտանիան անվտանգ պահելու և պաշտպանական արդյունաբերական ավելի մեծ համագործակցություն խթանելու համար»,-ասել է նա:

Ստոկհոլմի Խաղաղության հետազոտությունների միջազգային ինստիտուտի տվյալներով՝ 2017-ից 2021 թվականներին զենքի խոշորագույն արտահանողները եղել են ԱՄՆ-ը, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Չինաստանը և Գերմանիան: Նորվեգիան զենքի 22-րդ խոշորագույն արտահանողն էր։

Մեծ Բրիտանիան մինչ այժմ տրամադրել է 2,3 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ ռազմական օգնություն Ուկրաինային և խոստացել է համապատասխանեցնել այդ օգնությունը 2023 թվականին: ԵՄ-ն ոչ մահաբեր և մահաբեր զենք է տրամադրել իր Եվրոպական խաղաղության հաստատության (EPC) միջոցով՝ հատկացնելով 3,6 միլիարդ եվրո (3,2 ֆունտ ստեռլինգ): բն) մինչ այժմ: Ընդհանուր գումարը, որը ԵՄ-ն կարող է ծախսել EPC-ի միջոցով մինչև 2027 թվականը, բարձրացվել է մինչև 5,5 միլիարդ եվրո:

Երբ այդ միջոցները «գործարկվեն», ԵՄ արտաքին գործերի բարձր ներկայացուցիչ Ժոզեպ Բորելը «մտադիր է առաջարկել 1 միլիարդ եվրոյի արտասովոր աջակցության փաթեթ՝ ուղղված զինամթերքի, հատկապես 155 մմ [փուլերի] առաքմանը», - ասվում է թերթում:

Համատեղ գնումները կիրականացվեն Պաշտպանության եվրոպական գործակալության (EDA) միջոցով, որը ստեղծվել է 2004 թվականին՝ օգնելու անդամ երկրներին համակարգել իրենց զինված ուժերը: EDA-ն կարող է գնումներ կատարել միայն ԵՄ-ում և Նորվեգիայում հիմնված ընկերություններից, որոնց հետ դաշինքը վարչական համաձայնագիր ունի 2006 թվականից ի վեր, գործարք, որն ընդլայնվել է պաշտպանական գնումների համար 2008 թվականին: