Ինչո՞ւ է Սոթքի հանքն Ալիևի թիրախում
Հայաստանի Հանրապետության խոշոր հարկատուն՝ Սոթքի ոսկու հանքավայրն ադրբեջանցիների կրակի տակ է արդեն տևական ժամանակ։
Ինչպես հայտնում են ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից, ապրիլի 16-ին՝ ժամը 22:50-ի սահմաններում, Ադրբեջանի ԶՈւ ստորաբաժանումները տարբեր տրամաչափի հրաձգային զենքերից կրակ են բացել Սոթքի ուղղությամբ տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ:
Հայկական կողմը կորուստներ չունի: Ժամը 10:00 դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն է:
Պաշտպանության նախարարության այս հայտարարության մեջ մի կարևոր շեշտադրում է արված՝ վիճակը հարաբերական է կայուն։ Դա նշանակում է, որ ցանկացած պահի կրակոցները կարող են վերսկսվել, իսկ ոսկու հանքի աշխատակիցները՝ տարհանվել։
Իսկ ինչո՞ւ է Ալիևի թիրախում հայտնվել հենց այս ոսկու հանքը․ պատասխանը հասկանալու համար բավական է ուսումնասիրել Պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից հրապարակված վիճակագրություններն այս հանքի վճարած հարկերի ծավալների մասին։
«Գեոպրոմայնինգ Գոլդ» ընկերությունը հանդիսանում է Հայաստանի ամենախոշոր հարկատուներից մեկը։ Տարբեր ժամանակահատվածներում այս ընկերությունը եղել է 1000 խոշոր հարկատուների ցանկի 4-րդ հորիզոնականում իր վճարած ահռելի հարկերով։
Միայն Արցախի վերջին պատերազմից հետո, այս ընկերությունը պետական բյուջե է վճարել 16,3 մլրդ ՀՀ դրամ։
Սա ընդամենը մեկ տարվա կտրվածքով բյուջե վճարած հարկերի ծավալն է, ինչն էականորեն կրճատվեց, երբ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարած պատերազմի հետևանքով Արցախի մեծ մասը և Սոթքի հանքի 70 տոկոսն անցավ Ադրբեջանին՝ հայ-ադրբեջանական սահմանի ճշգրտման աշխատանքների անվան տակ։
Այս ամենի հետևանքով 1700 աշխատատեղ ունեցող հանքի աշխատողների թիվն էականորեն կրճատվեց, իսկ քանի որ Սոթքի հանքավայրից բացի, «Գեոպրոմայնինգ Գոլդ» ընկերությունը տնօրինում է նաև Արարատի ոսկու կորզման ֆաբրիկան և Ագարակի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը, ապա հանքի աշխատանքի հետ կապված ցանկացած խնդիր կաթվածահար է անում նաև այս երկու կոմբինատների աշխատանքը։
2019-ին «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությունն ու «Գեոպրոմայնինգ Գոլդ»-ը ստորագրել էին հանքավայրից Արարատի ոսկու կորզման ֆաբրիկա ոսկու հանքաքարի փոխադրումներ կազմակերպելու մասին պայմանագիր: Այն նախատեսում էր Սոթք-Արարատ երկաթուղով հանքաքարի փոխադրման ծավալի հնարավոր ավելացում։ Հանքի աշխատանքի դադարեցման հետևանքով դադարում են նաև երկաթուղային փոխադրումները՝ համապատասխան տնտեսական վնասները հասցնելով Հայաստանի տնտեսությանը։
Հենց այս նպատակն է հետապնդում Ադրբեջանը, որի զորքը 2020 թվականի սեպտեմբերին տնտեսական մեծ կորուստներ պատճառեց Ջերմուկին՝ քաղաքը դարձնելով վտանգավոր գոտի զբոսաշրջիկների համար։
Զբոսաշրջությունից Հայաստանի տնտեսությանն ուղղվող եկամուտները Ջերմուկի դեպքերից հետո կրճատվեցին, հիմա հերթը Սոթքի միջոցով Հայաստանի տնտեսությանը խեղդելուն է հասել, ինչն իրագործում է Ադրբեջանը։