Գյուղնախարարությունը լավ գիտի վարկ «կպցնելու» ձևերը

Հայաստանում խոտհարքներն ու արոտավայրերը զբաղեցնում են գյուղատնտեսական արժեք ունեցող ընդհանուր հողատարածքի շուրջ կեսը` 2.1 միլիոն հեկտարից 1.1-ը և երկրի ընդհանուր տարածքի մեկ երրորդը:

Գյուղատնտեսական ծրագրերի իրականացման գրասենյակը բոլոր հնարավոր միջոցներով ներկայացնում է, որ վերջին տասնամյակներում արոտավայրերի չհսկվող շահագործման արդյունքում տեղի է ունեցել պաշարների աննախադեպ քայքայում, բուսածածկի, հիմնական կենսազանգվածի կորուստ, ինչպես նաև հողի ծայրահեղ էրոզիա:

Կարճ ասած` հեռագնա արոտների համար փող տվեք: Դրա համար Հայաստանի կառավարությունը խնդրանքով դիմել է Համաշխարհային Բանկին, նաև այլ միջազգային կառույցների: Համաշխարհային բանկը հինգ տարվա ընթացքում կհատկացնի 30 միլիոն ԱՄՆ դոլար: Եվ սա միակ ծրագիրը չէ, ուժի մեջ է մտել միլիոնավոր դոլարների ևս մի քանի վարկային ծրագիր:

Փորձենք հասկանալ, իրո՞ք հեռագնա արոտավայրերի վիճակն այնպիսին է, որ նման խոշոր գումարային վարկերի կարիք կա:
Բավական է նշել, որ լավագույն տարիների համեմատությամբ տավարի գլխաքանակը նվազել է շուրջ 40%- ով, ոչխարներինը՝ 3, իսկ խոզերինը` գրեթե 3,5 անգամ։

Հիշեցնենք, որ խորհրդային շրջանում Հայաստանի արոտավայրային տարածքներում հանգիստ որոճում էին ադրբեջանական ոչխարները, այնպես որ արոտավայրերի զգալի հատվածները օգտագործվում էին, իսկ բուսահողի պակասի, կամ էրոզիայի, կամ այլ խնդիրներ չէին առաջանում, սակայն այժմ, որ գրեթե 60 տոկոսով նվազել է անասնագլխաքանակը և 3 անգամ ոչխարների գլխաքանակը, այս խնդիրը, իրականում գոյություն չպետք է ունենար:

Նախկինում, անգամ Արարատյան դաշտում մասնավոր տնտեսություններում զբաղվում էին անասնապահությամբ: Գյուղամերձ տարածքների գերարածեցումը պարզապես աբսուրդ է, քանի որ անհատապես արդեն խիստ կրճատվել է անասնագլխաքանակը, գնում է բևեռացում, այն է` ովքեր մեծաքանակ կենդանիներ են պահում ամռան շրջանում տեղափոխում են լեռնային ալպիական գոտիներ:

Այնպես որ, ինչքան էլ թվային տվյալներ լինեն, ակնհայտ է, որ անասնագլխաքանակը խորհրդային տարիների համեմատ խիստ կրճատվել է, իսկ ադրբեջանական ոչխարներն այլևս Հայաստանի ալպիական դաշտավայրեր չեն հասնում:

Այդ դեպքում ինչին է ուղղված այս տարբեր, մի քանի տասնյակ միլիոնանոց ծրագրերը: Չէ՞ որ այս ծրագրերում առկա է նաև կառավարության մասնաբաժինը: Ծրագիրն իրոք հնարավոր էր իրականացնել սեփական ուժերով, միայն կառավարության տրամադրած գումարների շնորհիվ` առանց խնդրելու Համաշխարհային բանկին կամ այլ միջազգային կառույցներին, որ վարկ տան: Այլ հարց է, թե ինչպես են ծախսվել և ծախսվելու այս գումարները` գյուղնախարարությունը հաշվետվությամբ հանրությանը չի ներկայացել: Վարկը վերցրել են, ծախսել են, գովաբանում են ծրագիրը, իսկ թե ինչպես է իրական վիճակը` անհայտ է:

Նման անհայտ, անկարևոր և իմիջիայլոց ծրագրերի համար այսօր Հայաստանի արտաքին պարտքը հասնում է մոտ 6 մլրդ դոլարի, իսկ Գյուղատնտեսության նախարարությունը ոչ մի օգտակար բան չի մտածել, քան չեղած անասնագլխաքանակի համար հեռագնա արոտավայրերի խնդիրը դարձնել վարկ «կպցնելու» միջոց: