Պատմությունը զգուշացում է, որ տարածքի արտապատվիրակումը պետք է դիտարկել որպես ծանրակշիռ ռիսկերով լի դավադրություն պետության ինքնիշխանության դեմ. Հովասափյան

Արմեն Հովասափյանը գրում է. «Վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում ներհայաստանյան խոսույթի առնացքային թեման իշխանության կողմից դաշտ նետված «արտապատվիրակել» եզրույթն է, որը վերաբերվում էր Սյունիքով անցնող, այսպես կոչված, «միջանցքի» թեմային։ Իշխանությունը սրա հետ կապված իր մեկնաբանություններն ու հանրային մատուցման տարբերակն ունի՝ այն ներկայացնելով որպես միջազգային պրակտիկայում ընդունված մոդել․ հիմա փորձենք հասկանալ, թե այդ մոդելի կիրառումն պատմության մեջ ի՞նչ հետևանքներ են ունեցել և ինչպի՞սի ճակատագիր են արժանացել «արտապատվիրակված օբյեկտները»։

Արմեն Հովասափյանը գրում է. «Վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում ներհայաստանյան խոսույթի առնացքային թեման իշխանության կողմից դաշտ նետված «արտապատվիրակել» եզրույթն է, որը վերաբերվում էր Սյունիքով անցնող, այսպես կոչված, «միջանցքի» թեմային։ Իշխանությունը սրա հետ կապված իր մեկնաբանություններն ու հանրային մատուցման տարբերակն ունի՝ այն ներկայացնելով որպես միջազգային պրակտիկայում ընդունված մոդել․ հիմա փորձենք հասկանալ, թե այդ մոդելի կիրառումն պատմության մեջ ի՞նչ հետևանքներ են ունեցել և ինչպի՞սի ճակատագիր են արժանացել «արտապատվիրակված օբյեկտները»։

Նիկոլի կողմից այսօր հնչեցվող «պատրաստակամության» արդարացումները՝ Սյունիքով անցնող ճանապարհի վերահսկողությունը արտապատվիրակելու հնարավորությունը բացատրելիս՝ հիմնականում հիմնված են «անխուսափելիության», «անհրաժեշտության» և «զիջումների միջոցով ավելի մեծ բարիքների» հասնելու տրամաբանության վրա։ Սակայն պատմությունը բազմիցս ապացուցել է, որ արտապատվիրակման հիմնավորումները մեծամասամբ մանիպուլյատիվ են և ժամանակի հետ վերածվում են իշխանությունների կորցրած հողերի կամ ինքնիշխանության անընդհատ խզման։ Մեկանգամյա «զիջումները» հաճախ վերաճում են շարունակվող իրավական ու քաղաքական զիջումների, որոնք վերածվում են խորը ու անդառնալի կորուստների։

Հիմա տեսնենք, թե ինչ եղավ նշված դեպքերից հետո․ Էլզաս-Լոթարինգիան երկար ժամանակ մնաց բաժանված, բնակչությունը ենթարկվեց քաղաքական, մշակութային ու լեզվական ճնշումների, իսկ 20-րդ դարի պատերազմների արդյունքում վերաճեց մարդկային մեծ ողբերգությունների։ Գուանտանամոյի ռազմաբազան մինչ օրս ԱՄՆ-ի փաստացի տիրապետության ներքո է, առանց Կուբայի վերահսկողության, ինչն ուղղակի խոչընդոտում է երկրի տարածքային ամբողջականությանը։ Պաղեստինը շարունակում է մնալ ներքին ինքնիշխանությունից զուրկ ու չճանաչված միավոր։ Կիպրոսի հյուսիսն առ այսօր շարունակում է մնալ թուրքական տիրապետության ներքո և որպես ական մնալ տարածաշրջանում։ Չինական կոնցեսիաներն էլ երկարատևորեն խարխլեցին Չինաստանի տարածքային ամբողջականությունը և ինքնիշխանությունը։

Այս բոլոր օրինակները վկայում են, որ նման արտապատվիրակման համար՝ անգամ եթե այն սկսվում է իբրև «ժամանակավոր», «զիջման» կամ «առավելագույն շահի» ուղերձ՝ այն մեծացնում է արտաքին կախվածությունը, թուլացնում է պետության անվտանգային համակարգը, քայքայում է ազգային ինքնորոշման իրավունքը, և հաճախ ավարտվում է փաստացի տարածքային կորուստով կամ երկարաժամկետ օկուպացիայով։

Այլ կերպ ասած՝ պատմությունը զգուշացում է, որ տարածքի արտապատվիրակումը պետք է դիտարկել որպես ծանրակշիռ ռիսկերով լի դավադրություն պետության ինքնիշխանության դեմ»: