Փաշինյանի այցը Ղազախստան. քաղաքական բեմականացու՞մ, թե՞ իրական դիվերսիֆիկացիա

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի Ղազախստան կատարած այցի նշանակությունը չպետք է գերագնահատել, քանի որ նման երկրները, որպես կանոն, չեն կարող հարյուր տոկոսով ինքնուրույն որոշումներ կայացնել և հիմնականում սպասարկում են համաշխարհային տերությունների շահերը։ Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում նման կարծիք հայտնեց ռուսաստանցի քաղաքագետ, արևելագետ Կարինե Գևորգյանը։

Ավելի վաղ Աստանայում կայացել էին Հայաստանի և Ղազախստանի ղեկավարներ Նիկոլ Փաշինյանի և Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևի բանակցությունները, որոնց արդյունքում ընդունվել էր համատեղ հայտարարություն: Ինչպես հայտարարել է Տոկաևը, Հայաստանի հետ հարաբերությունները հասնում են ռազմավարական գործընկերության մակարդակին:

«Կարծում եմ, որ տվյալ դեպքում գործ ունենք, այսպես ասած, ինչ-որ քաղաքական բեմականացման հետ, որի ՕԳԳ-ն այնքան բարձր չէ, որքան ցուցադրվում է։ Ոչ մի դեպքում չեմ ժխտում ո՛չ Ղազախստանի, ո՛չ Հայաստանի ինքնիշխանությունը։ Չեմ ասում, թե իրենք ոչինչ չեն որոշում, կամ որ իրենց դերը նվազագույն է։ Բայց և այնպես, եկեք ասենք, որ լիովին ինքնուրույն գիծ ունենալը գործնականում անհնար է, հայտնի անեկդոտի պես՝ «Նա ինչպես կասի, այնպես էլ կլինի, հասկանում եք»»,- ասաց Գևորգյանը։

Քաղաքագետի դիտարկմամբ՝ վերջին տարիներին աշխարհաքաղաքական իրավիճակ է փոխվել, և արևմտյան երկրներում իրավիճակի հետազոտությունը ցույց է տալիս գործընթացների ոչ միանշանակ լինելը: Այսինքն` ԱՄՆ-ն էլ առաջվանը չէ, Եվրոպան ևս այնպիսին չէ, ինչպես 25 տարի առաջ էր։

Ըստ այդմ, քաղաքագետն այնքան էլ բարձր չի գնահատում հետխորհրդային հանրապետությունների՝ իրենց արտաքին քաղաքական գիծը վերափոխելու փորձերի լրջությունը։ Արևելագետը հռետորական հարց է տալիս` ինչ արդյունքի կարող է հանգեցնել «ճիշտ կողմն» ընտրելու փորձն այնպիսի խոշոր տերությունների հետ, ինչպիսիք են ԱՄՆ-ը, Ռուսաստանը, Չինաստանը, Հնդկաստանը:

Գևորգյանն ընդգծեց՝ «իր ուզածին» հասնելու ավելի մեծ շանսերը ունի նա, ով ճնշման լուրջ լծակներ ու ռեսուրսներ ունի։

Իսկ փոքր երկրները պետք է անընդհատ կողմնորոշվեն ըստ համաշխարհային տերությունների շահերի, քանի որ դրանից է կախված ֆինանսական բարեկեցությունը, առևտուրը և այլն։

Շատ ավելի լավատես է արևելագետ, «Օրբելի» կենտրոնի փորձագետ Արմեն Պետրոսյանը, որը համոզված է, որ Հայաստանը պետք է ամրապնդի հարաբերությունները Կենտրոնական Ասիայի այնպիսի առանցքային երկրի հետ, ինչպիսին Ղազախստանն է:

Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում նա ուշադրություն հրավիրեց այն փաստի վրա, որ Ադրբեջանը վերջին շրջանում աննախադեպ ակտիվություն է ցուցաբերում կենտրոնասիական ուղղությամբ՝ վերջերս Բաքուն անդամակցել է C5+1 հարթակին (այսինքն՝ «հինգ կենտրոնասիական երկրներին գումարած Ադրբեջան»)։ Թեև Փաշինյանի այցը Աստանա նախապատրաստվում էր Ադրբեջանի՝ այդ հարթակին միանալուց շատ առաջ, այնուամենայնիվ, ստեղծված իրավիճակը միանգամայն նոր լոգիստիկ միջավայր է ձևավորում Կենտրոնական Ասիա-Հարավային Կովկաս հանգույցում։ Փորձագետը վստահ է՝ Հայաստանը չի կարող անմասն մնալ այս գործընթացներից, հատկապես օգոստոսի 8-ի վաշինգտոնյան պայմանավորվածությունների լույսի ներքո։

Պետրոսյանի կարծիքով, Ղազախստանը, ունենալով տարածաշրջանային զգալի հավակնություններ, Հարավային Կովկասի երկրների հետ ձգտում է հավասարակշռված հարաբերությունների: Բաքվի հետ սերտ կապեր ստեղծելով բազմաթիվ ոլորտներում՝ Աստանան միևնույն ժամանակ շահագրգռված է, որ դրան հակակշռի Երևանի հետ ակտիվ երկխոսությունը։ Ղազախստանը չի թաքցնում նաև իր հետաքրքրությունը «Թրամփի ուղու» նկատմամբ, քանի որ դեպի Թուրքիա և ԵՄ ելքը այդ երկրին թույլ է տալիս տնտեսական առումով հավասարակշռել իր հարաբերությունները արևելյան հարևանի՝ Չինաստանի հետ:

Նյութն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում