ԲԴԽ–ի հայտարարությունը փաստաբանների խոսքի ազատության սահմանափակման վտանգավոր փորձ է. «Միասնության թևեր»

Փաստաբանի գործունեության վերաբերյալ Բարձրագույն դատական խորհրդի հայտարարությունը ոչ թե դատավորների անկախության պաշտպանություն է, այլ փաստաբանների խոսքի ազատության սահմանափակման վտանգավոր փորձ։ Այս մասին հայտարարություն է տարածել «Միասնության թևեր» քաղաքական նախաձեռնությունը։

Հայտարարությունում նաև ասվում է. «Դատավորների գործունեության հանրային քննադատությունը, այդ թվում՝ սուր և անհարմար ձևակերպումներով, իրավական պետության անբաժանելի բաղադրիչն է։ Եթե դատական համակարգը չի հանդուրժում հանրային վերահսկողություն և մասնագիտական կարծիք, ապա խնդիրը ոչ թե քննադատության, այլ դատարանների նկատմամբ վստահության պակասի մեջ է, իսկ ԲԴԽ-ն իր հայտարարությամբ այդ պակասն ավելի է խորացնում։

Փաստաբանի մասնագիտական պարտքն է բարձրաձայնել դատական ակտերի կամ վարքագծի հետ կապված խնդիրները, և այդ պարտքը չի կարող վերանվանվել «վարկաբեկում» միայն այն պատճառով, որ այն անհարմար է։

Առավել մտահոգիչ է, երբ Բարձրագույն դատական խորհուրդն առանձնացնում է փաստաբանական համայնքի կոնկրետ ներկայացուցչի անունը, այս դեպքում՝ Արա Զոհրաբյանի։

Փորձում է նրան ներկայացնել որպես «կանխատեսելի սխեմա» կիրառող անձ՝ փաստաբաններին ներկայացնելով «ինչ-որ սխեմաներում ներգրավված կասկածելի անձինք»։ Սա ոչ միայն անհարկի անհատականացում է, այլ նաև ճնշման ակնհայտ մեխանիզմ։ Սակայն խնդիրը դրանով չի սահմանափակվում։

ԲԴԽ-ի հայտարարության ձևակերպումները կառուցված են այնպես, որ հստակ ուղերձ են փոխանցում ամբողջ փաստաբանական համայնքին․ քննադատեք և կարող եք հայտնվել ինստիտուցիոնալ թիրախավորման ներքո։

Այդպիսի մոտեցումը ստեղծում է դասական «սառեցնող էֆեկտ» (chilling effect), երբ նույնիսկ իրավաչափ, հիմնավորված և հանրային շահից բխող քննադատությունը կարող է ինքնագրաքննության ենթարկվել՝ կարգապահական կամ այլ հետևանքներից խուսափելու մտավախությամբ։ Երբ անկախ պետական մարմինը հրապարակային հարթակում փաստաբաններին ներկայացնում է որպես դատական իշխանության համար վտանգ, դա կարող է զսպող ազդեցություն ունենալ մյուս փաստաբանների համար՝ խաթարելով ոչ միայն խոսքի ազատությունը, այլ նաև փաստաբանի անկախության հիմնարար երաշխիքները։

«Միասնության թեւերը» հայտարարում է, որ փաստաբանի մասնագիտական օրինական աշխատանքի, նրա անկախ իրավապաշտպան առաքելության ապահովումը մեր հանձնառությունն է։ Ուստի, շարունակելու ենք հարցը պահել մեր ուշադրության ներքո՝ թույլ չտալու համար փաստաբանների թիրախավորում, սպառնալիքներ և փաստաբանական օրինական մասնագիտական աշխատանքի սահմանափակումներ։

Հ.Գ. Դատարանների ու դատավորների անկախությունը երաշխավորելու համար ստեղծված մարմինն իր գործառույթն իրականացնում է ընտրովի։ Այստեղ է ամբողջ խնդիրը։