Փաշինյանը Պուտինի հետ զրույցից հետո խոսեց ռուսերեն․ Մոսկվան Երևանին փակուղու առաջ է կանգնեցրել. Московский комсомолец

Բիշքեկում երեկ կայացավ Վլադիմիր Պուտինի և Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպումը, որի ընթացքում տեղի ունեցած զրույցը շատ ավելի կարևոր էր, քան սովորական արարողակարգային հայտարարությունների փոխանակումը։

Ռուսաստանի նախագահը Հայաստանի վարչապետին ուղղակիորեն բացատրել է, թե Եվրամիության ուղղությամբ շարժվելը ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ Երևանի համար։ Դրանից հետո Փաշինյանը զրույցի ընթացքում անցել է ռուսերենի: Այս մասին գրում է Царьград-ը:

Հակադրությունը բավական նկատելի էր։ ՇՀԿ-ի գագաթնաժողովում Հայաստանի վարչապետը հանդես էր գալիս հայերենով։ Նախկին խորհրդային հանրապետությունների ներկայացուցիչների շարքում նա միակն էր, որն ընտրել էր ազգային լեզուն։ Ադրբեջանի, Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Տաջիկստանի և Ուզբեկստանի առաջնորդները խոսում էին ռուսերեն։

Պուտինը չի վիճարկել Հայաստանի՝ սեփական ապագան ինքնուրույն որոշելու իրավունքը։ Նրա խոսքով՝ Մոսկվան պատրաստ է ընդունել Երևանի ցանկացած որոշում։ Սակայն միաժամանակ Ռուսաստանը հաշվի կառնի այդ որոշման հետևանքները երկկողմ հարաբերությունների համար։

Գլխավոր հարցը վերաբերում է ԵԱՏՄ-ին։ Ներկայում Հայաստանը հասանելիություն ունի միության ընդհանուր շուկային և օգտվում է գործող առևտրային առավելություններից։ Եվրոպական ինտեգրման անցումը կպահանջի այդ պայմանների փոփոխություն։ Կառաջանան նոր տեխնիկական պահանջներ, անհրաժեշտ կլինի վերակառուցել առևտրային շղթաները, իսկ ներկայիս առավելությունների մի մասը կարող է վերանալ, գրում է «Московский комсомолец»-ը։

Ռուսաստանի նախագահը ներկայացրել է թվեր, որոնք դժվար է անտեսել։ ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության տասը տարիների ընթացքում երկրի ՀՆԱ-ն 10,6 միլիարդ դոլարից աճել է մինչև 29,2 միլիարդ դոլար։ Միության անդամ պետություններ արտահանումն աճել է մոտ տասն անգամ։ Ներկայում Հայաստանի արտաքին առևտրի շուրջ 36 տոկոսը բաժին է ընկնում ԵԱՏՄ երկրներին։

Պուտինն առանձին կանգ է առել եվրոպական և եվրասիական չափորոշիչների տարբերությունների վրա։ Գյուղատնտեսական արտադրանքի, տեխնիկական կանոնակարգերի և հավաստագրման ոլորտներում կանոններն այնքան էապես են տարբերվում, որ ուղղության փոփոխությունից հետո առևտրի նախկին ձևաչափի պահպանումը հեշտ չի լինի։

Միևնույն ժամանակ Մոսկվան Երևանից հստակություն է ցանկանում։ Պուտինը հիշեցրել է, որ Փաշինյանն ավելի վաղ խոսել էր երկրի ապագայի վերաբերյալ հանրաքվեի մասին։ Ռուսական կողմը պատրաստ է հարգել Հայաստանի քաղաքացիների կամքը, սակայն նրան անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչ որոշում կկայացվի։ Դրանից է կախված Հայաստանի նկատմամբ Ռուսաստանի հետագա առևտրատնտեսական քաղաքականությունը։

Փաշինյանը հայտարարել է, որ այս պահին Երևանը շարունակում է մնալ ԵԱՏՄ-ում։ Միաժամանակ վարչապետը շարունակում է խոսել եվրոպական հեռանկարի և հայերի՝ այլ ուղի ընտրելու իրավունքի մասին։ Վերջնականապես դուրս գալու որոշման դեպքում, նրա խոսքով, գործընկերներին այդ մասին կտեղեկացնեն վեց ամիս առաջ։

Հենց այստեղ էլ առաջանում է գլխավոր հարցը՝ որքան երկար Հայաստանը կկարողանա միաժամանակ պահպանել Ռուսաստանի հետ նախկին տնտեսական կապերը և շարժվել եվրոպական ինտեգրման ուղղությամբ։

Պուտինը հասկացնել է տվել, որ այս երկու ուղղությունները անվերջ համատեղել չի ստացվի։ Եթե Երևանը սկսի անդամակցության գործընթացը մեկ այլ ինտեգրացիոն կառույցում, Մոսկվան ստիպված կլինի դա հաշվի առնել Հայաստանի հետ հարաբերությունների ձևավորման ժամանակ։

Այս հայտարարությունների ֆոնին Փաշինյանի՝ ռուսերենի անցնելը հատկապես ուշագրավ է թվում։ Դեռ նախօրեին նա հանրային հարթակում ցուցադրում էր ռուսերենից իր հեռավորությունը։ Իսկ Պուտինի հետ զրույցում ռուսերենը կրկին լիովին տեղին դարձավ։

Բիշքեկում Երևանին հիշեցրին մի պարզ բան․ քաղաքական ընտրությունն ունի տնտեսական գին։ Իսկ Մոսկվային արդեն բավարար չեն գործընկերության պահպանման մասին ընդհանուր հայտարարությունները։ Նրան անհրաժեշտ է հստակություն, թե որ ուղղությամբ է Հայաստանը պատրաստվում շարժվել հետագայում։