Պատահականությո՞ւն, թե՞ վերաբերմունք. Հանրայինի եթերը մեկ օրում չի կազմվում

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված Արցախյան պատերազմի տարելիցին Հանրային հեռուստաընկերությունը եթեր հեռարձակեց Թաթա Սիմոնյանի համերգը։

Հենց այդ օրը, երբ հազարավոր ընտանիքների համար սեպտեմբերի 27-ը պատերազմի, կորստի, զոհերի ու չավարտված ցավի հիշողություն է, Հանրայինի եթերում հայտնվում է ժամանցային համերգային ծրագիր։

Հասարակության արձագանքից հետո Թաթա Սիմոնյանը ներողություն խնդրեց՝ կատարվածը որակելով անընդունելի և անարգանք զոհերի հիշատակի նկատմամբ։ Ավելի ուշ ներողություն խնդրեց նաև Հանրային հեռուստաընկերությունը։

Բայց հարցը միայն ներողությունը չէ։

Հարցն այն է՝ ինչպե՞ս այդ համերգը հայտնվեց հենց այդ օրվա եթերում։

Հեռուստատեսային ծրագրերը, հատկապես Հանրային հեռուստաընկերության եթերը, մեկ օրում պատահականորեն չեն ձևավորվում։ Դրանք նախապես պլանավորվում են։ Հետևաբար դժվար է պարզապես «պատահականություն» համարել այն փաստը, որ պատերազմի մեկնարկի տարելիցին Հանրայինը որոշեց ցուցադրել հենց ժամանցային համերգ։

Եվ այստեղ հարցերն ավելի են շատանում, հատկապես այն պայմաններում, երբ նույն օրը իշխանության ամենաբարձր մակարդակով այդ օրվա և զոհվածների հիշատակի որևէ ընդգծված պետական անդրադարձ չեղավ։

Սա արդեն միայն հեռուստատեսային ծրագրի հարց չէ։

Սա վերաբերմունքի հարց է։

Սեպտեմբերի 27-ը պատերազմի մեկնարկի օրն է, այդ պատերազմում հազարավոր մարդիկ զոհվեցին, ու հարց է առաջանում՝ ինչո՞ւ այդ օրը պետական մակարդակով հիշատակը չդարձավ տեսանելի օրակարգի մաս։

Եվ երբ պետական լռությանը զուգահեռ Հանրայինի եթերում հայտնվում է ժամանցային համերգ, հասարակությունն իրավունք ունի հարցնելու՝ սա՞ է պատահականություն, անփութությո՞ւն, թե՞ արդեն ձևավորված վերաբերմունքի արտահայտություն։

Իսկ եթե սա պարզապես սխալ էր, ապա ովքե՞ր են պատասխանատու այդ սխալի համար։

«Նախ անում ենք, հետո ներողություն ենք խնդրում» սկզբունքը շատ հարմար մեխանիզմ է։ Միայն թե այն չի կարող կիրառվել զոհվածների հիշատակի նկատմամբ։

Որովհետև ներողությունը չի վերացնում պատասխանատվությունը։

Չի փոխում նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ ծրագիրը նախապես ընտրվել և նախատեսվել էր այդ օրվա եթերի համար։

Եվ ամենակարևորը՝ զոհված տղաների հիշատակը այն թեման չէ, որը կարելի է «մոռանալ տալ» հերթական ներողությամբ։

Նրանց հիշատակը չպետք է կախված լինի քաղաքական նպատակահարմարությունից, հեռուստաեթերի ծրագրից կամ այն բանից, թե հասարակությունը կբողոքի՞, թե՞ ոչ։

Եթե պետությունը հարգում է իր զոհերին, այդ հարգանքը պետք է երևա նախապես՝ պետական օրակարգում, հանրային եթերում և հիշատակի օրերին։

Ոչ թե սկանդալից հետո։

Ոչ թե ներողությունից հետո։

Խնդիրը մեր վերաբերմունքն է հիշողության նկատմամբ։

Եվ գուցե ամենակարևոր հարցն այս պահին հենց սա է՝ ո՞վ և ինչի՞ համար է ուզում, որ հասարակությունը մոռանա։

Արմինե Մկրտումյան