«Խաղաղությունը» թշնամուն «թևեր» է տվել... կողվպած դուռն էլ չի օգնի

Սյունիքի Շաքի բնակավայրում տեղի ունեցածը ոչ թե սովորական «կենցաղային միջադեպ» էր, այլ Հայաստանի ազգային անվտանգությանը սպառնացող կոնկրետ փաստ, որը լուրջ հարցեր է առաջացնում պետության պաշտպանունակության և քաղաքացիների անվտանգության վերաբերյալ։

Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայող Նասիմի Մուսաևը, որը սեպտեմբերի վերջին լքել էր իր զորամասը, հայտնվել է Հայաստանի տարածքում և մտել Շաքիի մի բնակելի տուն։ Բախման հետևանքով տան կինը հրազենային վիրավորում է ստացել ոտքին, իսկ նրա երկու երեխաները նույնպես վնասվածքներ են ստացել։ Մուսաևը ձերբակալվել է։ Ադրբեջանի պաշտոնական վարկածով՝ նա զորամասը լքած զինծառայող է եղել, և նրա անհետացման մասին հայկական կողմին տեղեկացվել էր։

Այս փաստը ինքնին չի նշանակում, որ Ադրբեջանը նոր պատերազմ է սկսել Հայաստանի դեմ։ Բայց այն բացում է շատ ավելի կարևոր հարց՝ Հայաստանի քաղաքացու անվտանգության հարցը։

Ինչպե՞ս կարողացավ զինված օտարերկրյա զինծառայողը հատել Հայաստանի սահմանը, հասնել բնակավայր և հայտնվել քաղաքացիական տան ներսում։

Որտե՞ղ էր անվտանգության համակարգը։ Որտե՞ղ էին այն մեխանիզմները, որոնք պետք է կանխեին կամ առնվազն արագ հայտնաբերեին նման ներթափանցումը։

Եվ ամենակարևորը՝ ինչպե՞ս է այս միջադեպից հետո Հայաստանի քաղաքացին ապրելու իր տանը։

Դուռը կողպա՞ծ։ Պատուհանները փակա՞ծ։ Երեխաներին մենա՞կ չթողնելով։ Ամեն ձայնից վախենալո՞վ, որ գուցե հերթական զինված մարդը հայտնվել է գյուղում։

Սա արդեն միայն Շաքիի բնակչի խնդիրը չէ։ Սա անվտանգության այնպիսի հարց է, որը վերաբերում է յուրաքանչյուր քաղաքացու՝ անկախ նրանից, թե նա ապրում է Սյունիքում, Երևանում, թե Հայաստանի մեկ այլ բնակավայրում։

Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս հայտարարել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղություն է հաստատվել։ Սակայն պատերազմական գործողությունների բացակայությունը և իրական անվտանգությունը նույն բանը չեն։

Խաղաղությունը միայն այն չէ, որ սահմանին կրակոցներ չկան։ Խաղաղությունը նաև այն է, որ մարդը կարող է հանգիստ փակել տան դուռը՝ առանց մտածելու, թե արդյոք այն վաղը ստիպված է լինելու բացել զինված օտարերկրացու առաջ։

Եթե խաղաղություն է հաստատվել, ապա պետության պարտականությունն է ստեղծել այնպիսի անվտանգության համակարգ, որի պայմաններում նման ներթափանցումները հնարավորինս բացառվում են, իսկ դրանց դեպքում քաղաքացին պաշտպանված է։

Հետևաբար այս դեպքի ամենակարևոր հարցը միայն այն չէ, թե ինչ հանգամանքներում է զինծառայողը լքել զորամասը կամ ինչ է տեղի ունեցել տան ներսում։ Ավելի կարևոր հարցն է՝ ինչպե՞ս հասավ նա այդ տան դուռը։

Որովհետև քաղաքացին իրավունք ունի ոչ միայն պատերազմ չտեսնելու, այլև իրեն անվտանգ զգալու։

Այս միջադեպը ինքնին չի ապացուցում, որ պատերազմ է սկսվել կամ որ խաղաղություն չկա։ Բայց այն ցույց է տալիս մի պարզ բան՝ խաղաղությունը հայտարարությամբ չի հաստատվում։ Այն պետք է զգացվի նաև քաղաքացու առօրյա կյանքում։

Խաղաղությունը հայտարարություն չէ։ Այն վիճակ է, երբ քաղաքացին վստահ է, որ իր պետությունը կարող է պաշտպանել իրեն, իր ընտանիքին և իր տունը։

Ուստի այսօր պետք է ոչ միայն հարցնել՝ «խաղաղությո՞ւն կա, թե՞ չկա»։

Պետք է հարցնել՝ որքա՞ն անվտանգ է Հայաստանի քաղաքացին այդ խաղաղության պայմաններում։

Եվ եթե խաղաղության անվան տակ մարդը պետք է շարունակի ապրել վախով՝ դռները կողպած, երեխաներին անհանգստությամբ հետևելով և ամեն անծանոթ ձայնից մտածելով, թե վտանգը հասել է իր տան շեմին, ապա պետք է համարձակորեն տալ ամենակարևոր հարցը.

Խաղաղությո՞ւն է սա, երբ քաղաքացին իր տան դուռը կողպում է ոչ միայն գողից, այլև վախից, որ մի օր այդ դուռը կարող է թակել զինված թշնամին։

Այս խաղաղությունը թշնամուն «թևեր է»  տվել: 

Արմինե Մկրտումյան