Ոռոգման համակարգի նպատակը գյուղացուն օգնելը չէ՝ այլ համակարգից փող քամելը

Երբ 2002թ-ից փոխվում էր ոռոգման համակարգը, դեռևս հստակ պատկերացում չկար, թե ինչպես է կարգավորվելու ոլորտը, միայն պարզ էր, որ ջուր օգտագործողների ընկերությունները խոստանում էին լինել յուղոտ պատառ: Թեև նախատեսվում էր, որ ՋՕԸ-երի ղեկավարները պետք է ընտրվեն համայնքի կողմից, սակայն այդ կետը մնաց թղթերի վրա, ՋՕԸ-երի ղեկավարներ դարձան ոչ պատահական մարդիկ, մարզային պաշտոնյաների մոտիկ-հարազատներ, իսկ ոլորտը ղեկավարվում է նույնկերպ՝ տնավարի. մոտիկների համար ջուր կա, իսկ մնացածների համար՝ երբ պատահի:

Ոռոգման համակարգը հանձնելով մասնավորի նաև ոլորտը դարձավ հաշվետվության առումով անվերահսկելի, ու դեռ երկար ժամանակ կպահանջվի այս համակարգը խելքի բերելու համար:

Դեռևս 2012թ-ին ՀՀ վարչապետի հանձնարարականով ՀՀ ֆինանսների նախարարության ֆինանսական վերահսկողության տեսչությունն ուսումնասիրություն է իրականացրել «Մուսալեռ», «Մասիս», «Նաիրի» և «Աշտարակ» ջրօգտագործողների ընկերություններում և բացահայտել բազմաթիվ խախտումներ:

Ստուգված բոլոր ընկերություններում առկա չեն եղել ոռոգման ջրի մատակարարումների չափաքանակների որոշման վերաբերյալ իրավական ակտերը, ներքին կանոնակարգերը և ջրաչափական սարքերը, այսինքն` մատակարարված ջրի չափաքանակի հաշվարկման մեխանիզմը բացակայել է:

Սա 2012թ-ին: Այդ շրջանում ստուգվեց միայն 4 ՋՕԸ, այն դեպքում, երբ 42 ՋՕԸ-եր էր գործում, և 4 ՋՕԸ-ում էլ նույն խախտումներն էին, որը ենթադրում էր, որ մնացած ՋՕԸ-երում պատկերը գրեթե նույնն է. պետությանը հասցնում են միլիոնների վնասներ, ոռոգման համար մշտական բողոքներ են, ոռոգման ջուր չկա, միջազգային ծրագրերով ոռոգման համակարգում խնդիրներն անպակաս են և այլն:

Վերահսկիչ պալատի նախորդ տարվա ՋՕԸ-երի ստուգումների վերաբերյալ մանրամասներ չկան, սակայն նշվում է, որ արձանագրվել են որոշ խախտումներ, մասնավորապես, ջուր օգտագործող ընկերությունները չեն ապահովել ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված ոռոգման ջրի ընդունելի կորուստների մակարդակն ու ոռոգման ենթակա հողատարածքների չափերն ու ծավալները:

Ջրակորուստների մակարդակը մեղմելու նպատակով ոռոգման համակարգերի վիճակի բարելավման համար պետական ֆինանսական աջակցության աճին զուգընթաց, կրկին աճում է փաստացի կորուստների մակարդակը:

2013 թվականի համեմատ 2014 թվականին ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումներով սահմանված և ստացված տեղեկատվության համաձայն` ընդունելի կորուստների մակարդակն աճել է` հասնելով 42.9%-ից մինչև 45.5%, չնայած այն հանգամանքին, որ միջոցներ են հատկացվել ոռոգման համակարգերի հիմնանորոգման նպատակով:

Այսինքն պարզ է, որ այս ՋՕԸ-երի գոյության տարիներին ոչ ջրակորուստներն է նվազել, ոչ ոռոգման համակարգն է բարելավվել և ոչ էլ հողօգտագործողներն են շահել:

Հաճախ է խոսվում, որ ՋՕԸ-երում ստուգումներ են անում՝ միայն ՋՕԸ-երի ղեկավարներին փոխելու համար: ՋՕԸ-երի ղեկավարներին փոխում են, սակայն ոռոգման համակարգը Չինական պարսպից էլ ամուր է՝ ոչինչ չի փոխվում. ինչպես վատ և անարդյունավետ էր կառավարվում, այնպես էլ շարունակում է, որովհետև ոռոգման նպատակը ոչ թե գյուղացուն ջրով ապահովելն է, այլ համակարգից փող քամելը: