Հայաստանից վերջին 10 տարվա ընթացքում 9.8 մլրդ դոլար է օֆշորիզացվել

Մենաշնորհի առկայությունն արդեն իսկ ֆիքսված է Սահմանադրությամբ. այսպես է կարծում տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը:

«Մրցակցության սահմանափակումը, մենաշնորհի հնարավոր տեսակները և դրանց թույլատրելի չափերը կարող են սահմանվել միայն օրենքով՝ հանրային շահերի պաշտպանության նպատակով»: Նոր Սահմանադրության 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետում չի նշվում, որ Հայաստանում մենաշնորհը բացառվում է, ինչպես նաև չի նշվում, որ հնարավոր է լինի միայն բնական մենաշնորհներ: Դրան զուգահեռ դրվում է որոշակի սահմանափակումներ` թույլատրելի չափեր:

Վիլեն Խաչատրյանի խոսքով` մենաշնորհն արգելելու տարբերակ, կարծես թե, չկա:

«Ընկերությունը կարող է մասնատել իր 100 տոկոսանոց շուկայի մասնաբաժինը և հինգ ընկերության շրջանակում գործունեություն ծավալել: Այդ դեպքում յուրաքանչյուրն ունենալով 20 տոկոս մասնաբաժին՝ օրենքի առաջ ինքը կլինի մաքուր, և նրան որևէ մեկը չի կարողանա ասել, որ դու մենաշնորհ ես, իսկ եթե կդնեն ավելի խիստ սահմանափակում, ապա մասնատման տարբերակները կավելացնեն և այդ պարագայում տվյալ ընկերությանը անհնար կլինի ոչնչացնել»:

Մյուս խնդիրը, որն առանձնացնում է տնտեսագետը, վերաբերում է ազատ ներմուծմանը : Global Financial Integrity կազմակերպությունը հրապարակել է, թե Հայաստանից որքան ապօրինի ֆինանսական հոսքեր են գրանցվել, այլ նաև գրանցում է տվյալ երկիր չմաքսազերծված տուրքերը: 2013 թ. Հայաստան մտած ապօրինի ապրանքների քանակությունը կազմել է 1.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար:

«Հիմա հարց է առաջանում, եթե կատարյալ մրցակցության պայմաններում բոլորին շուկայում ազատություն է տրվել ներմուծել, և կան ընկերություններ, որոնք ունեն արտոնություն և ներմուծում են առանց մաքսազերծման: Ու եթե այդ ընկերությունները կեսը կիսվեն համապատասխան կառույցների հետ և 16 % շուկայում մնա, իմ հաշվարկներով մոտավորապես 1.5 մլրդի մոտ 500մլն-ը կարող էր մուտք լինել բյուջե, արդեն դա դարձավ 2 մլրդ, և միայն այդ ցուցանիշի մասով, եթե դիտարկում ենք հարկային մուտքերը, ապա մեր համախառն ներքին արդյունքը կարելի է ավելացնել 30 %-ով: Կստացվի 3 մլրդ բաղադրիչ միայն 1.5 մլրդ ապօրինի ներմուծված ապրանքի հիման վրա» :

Տնտեսագետը նշում է, որ այսօր խնդիրը միայն կոռուպցիայի և մենաշնորհի դեմ պայքարը պետք է սկսել մաքսազերծումից, այլապես դա բավական է մենաշնորհների համար պարարտ հող ստեղծելու համար: Հայաստանում մենաշնորհներ կան ոչ միայն ներմուծման, այլ նաև արտահանման բնավառներում: Տնտեսագետն առաջարկում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի պարզունակ մի ձև. «Այսպիսի մի ուտոպիստական ձևակերպում տամ, եկեք որոշակի պաշտոններ զբաղեցնող պաշտոնյաների, օրինակ` նախարարների, դատավորների, ասենք, որ աշխատավարձ չենք տալու, և տեսեք, թե քանիսը կհրաժարվի իր պաշտոնց: Հաստատ ոչ մի պաշտոնյա այդ պարագայում չի հրաժարվի իր պաշտոնից»,- ասում է տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանն ու փաստում, որ Հայաստանից վերջին 10 տարվա ընթացքում 9.8 մլրդ դոլար է օֆշորիզացվել: Ստացվում է, որ կոռուպցիայի արդյունքում վերջին 10 տարում մենք ապրում ենք 2 անգամ վատ:

«Եթե դիտարկում ենք 1994-ից հետո ստացվում է 3 անգամ վատ, մոտ 17-18 մլրդի ապօրինի ֆինանսական հոսք է դուրս բերվել Հայաստանից, հայտնվելով ինչ-որ օֆշորներում: Հարկավոր է պայքարել նաև օֆշորիզացիայի դեմ, պայքարել այն գումարների համար, որոնք գնում են օֆշոր» : Աշխարհում մոտ 2 տրիլիոնից ավելի գումար մտնում է օֆշոր: Փորձագետը դա որակում է որպես համաշխարհային հիվանդություն: Հարևան Ադրբեջանում օֆշորային գները հասնում է մոտ 95-98 մլրդ դոլարի: