Ջրավիշապների նորագույն պատմությունից

Վիշապաքարերի 150 օրինակ է հայտնի այսօր, որոնցից 90-ը գտնվում է Հայաստանի Հանարպետության տարածքում: Գիտնականները հակված են կարծելու, որ վիշապաքարերը ջրաբաշխական համակարգերի հանգուցակետերում գտնվող հուշարձաններ են, որոնք առնչվում են ջրի աղբյուրի, ընդհանրապես ջրի պաշտամունքի հետ:

Հայկական հեքիաթներում նույնպես շրջանառվում է ջրի ակունքի մոտ բնակվող վիշապների մաիսն պատումները, ըստ որոնց, վիճապները փակում են դեպ բնակավայրեր ջրի ելքը, խմում են ողջ ջուրը, իսկ մարդիկ մնում են անջուր: Ծանոթ պատմություն է, այնպես չէ՞:

Կարծես թե մեր նորագույն շրջանի ոռոգման ջրի պատմությունից լինի, նաև՝ խմելու ջրի: Ոմանք «խմում են» թե′ ոռոգման, թե′ խմելու ջուրը, իսկ բնակիչները մնում են անջուր:

Սկսենք խմելու ջրից: Երևանը և մերձակա շրջանները խմելու ջրով ապահովող Գառնի գյուղն այսօր կանգնած է խմելու ջուր չունենալու խնդրի առաջ: Մարդիկ ժամերով, օրերով ջուր չեն ունենում, կարելի է տեսնել, թե ինչպես են մեծ ու փոքր ջուրը տանում տուն, ինչպես հին ու բարի 90-ականներին:

Արարատի մազրում ջուրը ժամով է, 9:00-ից մինչև 16:00-ը: Բնակիչները դժգոհում են, որ ջրաչափերը տեղադրված են, օգտագործում են այնքան ջուր, ինչքան պետք է, այդ դեպքում ինչո՞ւ 24-ժամյա չէ խմելու ջուրը և այն դեպքում, երբ Արարատյան դաշտը համարվում է ամենաշոգ վայրը Հայաստանում: Խմելու ջրի որակի վերաբերյալ պարզապես կարելի է չգրել, քանի որ ստուգումներ՝ որպես այդպիսին, չեն կատարվում:

Ինչ վերաբերում է ոռոգման ջրին: Անկախությունից հետո երկրում թափ առավ ձկնաբուծությունը, ՀԷԿ-երի կառուցումը, մեծածավալ այգիների հիմնումը, ջերմոցների կառուցումը՝ դարձյալ մեծածավալ: Պարզ է, որ այս կառույցները սովորական մահկանացուներին չեն պատկանում, այլ տարածաշրջանում ոտք ու ձայն ունեցող անձանց, և ահա այն տարածքներում, որտեղ համանման կառույցներ կան, այն է՝ ձկնաբուծարաններ, խոշոր այգիներ, խոշոր ջերմոցներ կամ ՀԷԿ-եր, այդ տարածաշրջանը ոռոգման ջրի հետ կապված խնդիրներ ունի:

Օրինակ՝ Արարատի և Արմավիրի մարզերում զարգացած է ձկնաբուծությունը: Այս մարզերում, հատկապես՝ Արարատի մարզում, ոռոգման ջուրը դարձել է իսկական գլխացավանք. ոմանք ոտքով, ձեռքով փակել են ջրի մուտքը դեպքի բնակավայրերը: Հիշենք պատմությունից, թե ովքեր են, ըստ պատումների, փակում ջրի ելքը դեպի բնակավայրերը, իհարկե, վիշապները:

Եթե փորձենք այլ կողմից մոտենալ վիշապներին: Վերջիններս ոչ թե խորհրդանշում են ջրի աղբյուրը, այլ փակել են ջրի ակունքը, պարզ կլինի, որ այս կառույցներն ավելի քան հայկական են, և այս հազարամյակներին ոչինչ չի փոխվել, փոխվել են պարզապես վիշապները:

Հազարամյակներ առաջ էլ է Հայաստանն ունեցել սեփական ջրավիշապները, այսօր էլ՝ փառք Աստծո:

Newspress.am