Մամեդյարով-Նալբանդյան հանդիպումը դուրս չի բերի բանակցային գործընթացը խոր փակուղուց

Ղարաբաղյան հակամարտությունում նկատելի է լճացման շրջան: Այս մասին հայտարարել է Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը Բաքվում իր իտալացի գործընկեր Պաոլո Ջենտիլիոնիի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսի ժամանակ:

«Մենք հույսեր ունեինք, որ կարելի է հասնել առաջընթացի և մենք շարժվում ենք այդ ուղղությամբ։ Լավատեսություն էր ներշնչում նախագահների հանդիպումը Սանկտ Պետերբուրգում՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հովանու ներքո:
Հայկական կողմն արգելակում է հակամարտության կարգավորման գործընթացը: Համբուրգում կայանալու է Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտգործնախարարների հանդիպումը։ Բաքուն դրան տվել է իր համաձայնությունը։ Կցանկանայինք՝ լիներ դրական ոգով, սակայն չի ստացվում»,- ասել է Մամեդյարովը:

Ադրբեջանը կրկին ղարաբաղյան հակամարտությունում առաջընթացի բացակայությունը պայմանավորում է հայկական կողմի դիրքորոշմամբ, սակայն ապրիլյան պատերազմից հետո հենց Բաքուն է ռազմական ուժի կիրառմամբ փոխել հետպատերազմական ստատուս-քվոն ու շարունակում է զինվել ու պատրաստվել պատերազմի նոր փուլին։ Այս օրերին էլ ադրբեջանական զինված ուժերն անցկացնում են աննախադեպ մեծ զորավարժություններ։ Չմոռանանք, որ երկու շաբաթ շարունակ Բաքուն շարունակում է խախտել հրադադարի ռեժիմն ու անգամ դիվերսիոն ներթափանցման փորձ կատարել առաջնագծում։

Ադրբեջանը հստակ սահմանել է իր կարմիր գիծը`Ալիևն Արցախին, այն է՝ ԼՂԻՄ սահմաններով, պատրաստ է տրամադրել միայն ինքնավար կարգավիճակ։ Ստեփանակերտն ու Երևանը չեն համաձայնվի, իսկ դա նշանակում է, որ բանակցային գործընթացը մտնում է խորը փակուղի, ինչպես դա առկա էր մինչ ապրիլյան քառօրյա պատերազմը։ Այդ ստատուս-քվոն ու փակուղային իրավիճակը Բաքուն փոխեց կամ ապասառեցրեց քառօրյա պատերազմով՝ նրանք շարունակում են սպառնալ զենքի ուժով լուծել ղարաբաղյան գործընթացն ու չպետք է բացառել նոր` կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ ռազմական բախման հավանականությունը։

Դրա համար կան նախադրյալներ՝ Ադրբեջանը չի զիջում ու հստակ դրել է իր նախապայմանները, Երևանն ու Ստեփանակերտը չեն կարող ապրիլյան քառօրյայից հետո խոսել ու գնալ տարածքային զիջումների՝ հասարակական ընդվզման ու իշխանափոխության մտավախությունից ելնելով, իսկ Բաքուն էլ, տեսնելով ՀՀ-ի տնտեսական ծանր վիճակը, ահագնացող արտագաղթն ու աղքատիկ բյուջեն՝ կարող է գնալ նոր սադրանքների ու ՀՀ-ԼՂՀ տնտեսապես հյուծելու համար գնել նոր, միլիարդավոր դոլարների զենքեր՝ Պակիստանից ու Իսրայելից։ Չմոռանանք, որ շուտով Բաքու է ժամանելու նաև Ռոգոզինը, ինչը նշանակում է, որ Ալիևը կփորձի կրկին զենք գնել նաև Մոսկվայից`ՀՀ-ում հակառուսական տրամադրությունների նոր ալիք բարձրացնելու համար`չհաշված ռազմական պահանջները։

Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպան Դան Սթավը հայտարարել է, որ Իսրայելի վարչապետի այցն Ադրբեջան կնպաստի երկու երկրի հարաբերությունների զարգացմանը։ Ըստ դեսպանի՝ Նեթանյահուն Բաքու կայցելի մինչև այս տարվա վերջ, սակայն կոնկրետ ամսաթիվ չի նշել։

Սթավը նշել է, որ Ադրբեջանի ու Իսրայելի միջև առկա է մեծ ներուժ տնտեսական կապերի աշխուժացման համար`գյուղատնտեսություն, դեղագործության, մասնավոր հատվածների միջև բիզնես կապերի զարգացման առումներով։
Նա հավելել է, որ Իսրայելը քննարկում է ադրբեջանական ԹԱՆԱՓ գազամուղով իսրայելական գազը Թուրքիայի տարածքով ԵՄ արտահանելու հնարավորությունը։

Ադրբեջանա-իսրայելական համագործակցության ևս մեկ վտանգավոր ոլորտը ՀՀ-ԼՂՀ-ի համար կարող է առնչվել իսրայելցի զինվորական մասնագետների կողմից ադրբեջանական բանակը թրեյնինգների, ուսումնական ծրագրերի ներդրմամբ, տեխնոլոգիաների փոխանակման և այլն, մարտական պատրաստվածության մակարդակի բարձրացման հետ։

Չմոռանանք, որ Իսրայելի հատուկ ջոկատայինները (Duvdevan) համարվում են աշխարհում լավագույններից մեկը, ու Բաքուն կարող է իր նավթադոլարներով վարձել մասնագետներ`զորացրված կամ Իսրայելի կառավարության, ԳՇ-ի համաձայնությամբ գործող զինվորականների միջոցով ադրբեջանական հատուկ ջոկատայիններին մարզելու համար`պատրաստել լեռնային տեղանքում՝ Արցախ, դիվերսիոն գործողություններ կատարել ու մարտեր վարել բնակավայրերում. Իսրայելն այդպիսի հարուստ փորձ ունի` Գազայի հատված, Հարավային Լիբանան և այլն։

Բացի այդ, Ադրբեջանն ու Պակիստանը մշակում են առևտրատնտեսական կապերը առաջիկա հինգ տարվա ընթացքում կես միլարդ դոլարի հասցնելու ծրագիրը, որն ազդելու է արտահանման խթանման ու դիվերսիֆիկացիայի վրա։

Նախատեսվում է, որ պակիստանյան ընկերություններն ավելի լայն թափով կներթափանցեն ադրբեջանական շուկա։ Դրա հետ մեկտեղ, Պակիստանի ռազմական արդյունաբերության նախարար Ռանա Թանվեր Հուսեյնը հայտարարել է, որ Ադրբեջանը ցանկություն է հայտնել Պակիստանից ներկրել պաշտպանական արտադրանք, ռազմական տեխնոլոգիաներ ու տեխնիկա։

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ Պակիստանն ու Ադրբեջանը ցանկանում են ստեղծել համատեղ ռազմական ձեռնարկություններ: Նա նաև նշել է, որ Ադրբեջանն ու Պակիստանը քննարկել են համատեղ զորավարժություններ անցկացնելու հնարավորությունը՝ Բաքուն ցանկանում է գնել Իսլամաբադից գերճշգրիտ զենքեր:

Պակիստանա-ադրբեջանական հարաբերությունները բարձրացվում են որակական նոր մակարդակի վրա՝ համատեղ զորավարժություններ, ձեռնարկություններ, Բաքվի կողմից պակիստանյան զենքերի ու զինատեսակների գնում. դա արվում է տնտեսական, առևտրային, էներգետիկ կապերը զարգացնելուն զուգընթաց:

Պակիստանը միջուկային տերություն հանդիսանալով՝ բավականին ազդեցիկ ուժ է իսլամական աշխարհում, ու Բաքուն փորձելու է օգտագործել այդ երկրի թե տնտեսական ներուժը՝ ադրբեջանական տնտեսության մեջ ներդրումներ ներգրավելու համար՝ նավթադոլարների կրճատման, ոչ նավթային հատվածի զարգացման ու Ադրբեջանն էներգետիկ-տրանսպորտային միջանցքի վերածելու տրամաբանության շրջանակներում, այնպես էլ կիրառելու է պակիստանյան ռազմատեխնիկական նորարարություններն ու ներուժը սեփական զինված ուժերի ամրապնդման համար:

Հիշեցնենք, որ պակիստանյան աէրոնավիգացիոն համալիրի (Pakistan Aeronautical Complex Kamra) ղեկավար, ռազմաօդային ուժերի մարշալ Արշադ Մալիքը հայտարարել էր, որ Պակիստանը պատրաստ է Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերն ապահովել JF-17 Thunder կործանիչներով:

Արտյոմ Բալասանով