Երկու տարի անց՝ սպանված Ավետիսյանների տանը. հարազատներն արդարադատության համար պատրաստվում են Եվրոպական դատարան դիմել

2015 թվականի հունվարի 12-ին, Գյումրիում տեղի ունեցավ դաժան և ողբերգական սպանություն: Սպանվեց Ավետիսյանների 7 հոգանոց ընտանիքը՝ Սերյոժա Ավետիսյանը, Հասմիկ Ավետիսյանը, Աիդա Ավետիսյանը, Արմեն Ավետիսյանը, Արաքսյա Պողոսյանը, Հասմիկ Ավետիսյանը, իսկ ընտանիքի փոքրիկը՝ 6-ամսական Սերյոժան, ում համար աղոթում էր ժողովուրդը, դեպքից մեկ շաբաթ անց հիվանդանոցում մահացավ:

Երկու տարի առաջ այս օրը ժամեր շարունակ մարդաշատ էր Ավետիսյանների տուն տանող ճանապարհը: Ծանոթ ու անծանոթ գյումրեցիները շվարած գալիս էին՝ տեղեկանալու, թե ովքե՞ր են Ավետիսյանները, ինչո՞ւ են սպանել, ոչինչ չիմանալով ու բազմաթիվ հարցերի պատասխանները չստանալով՝ հեռանում էին, բայց մեկ ամիս շարունակ կարծես քաղաքն ու մարդիկ քարացան, ու բոլորի դեմքին մի մեծ տրտմություն ու ցավ դրոշմվեց, որի մեջ նշմարվում էր անկարողությունն ու «ինչու»-ն:

Հիմա Ավետիսյանների տան՝ Մյասնիկյան 188 տան դարպասն այլ գույն ունի:

Հիշողությունները ջնջելո՞ւ, թե՞ այլ նպատակով, հստակ չէ:

Հարազատներ եկան, կողպված դարպասը բացվեց: Բոլորը լուռ էին: Բակում կարծես ամեն ինչ նույնն էր, միայն դրկից հարևանը բարձր պատով փակել էր դեպի նույն բակ բացվող իր մուտքը:

Բացվեց նաև Ավետիսյանների տան դուռը, այն, որն այնքան հմտորեն բացել ու մտել էր Վալերի Պերմյակովը:

Տան պատերին դեռ կարելի էր տեսնել երկու տարի առաջվա ամանորյա զարդարանքը: Որոշ բաներ փոխվել էին, արյան հետքերը, կահույքի մի մասն ու մահճակալները չկային, որտեղ ոստիկանության աշխատակիցները գտել էին Ավետիսյանների դիակները:

Դատարկության, սարսափի ու ցավի մթնոլորտ էր տիրում, որ խեղդում էր, շնչահեղձ անում հյուր եկած հարազատներին ու լրագրողներին: Մի բան միանգամից աչքի զարնեց: Մահվան սարսափ տեսած տունն ինքն էլ չէր դիմանում այդ մթնոլորտին ու կարծես հիվանդացել էր, քայքայվել էր տան հատակը:

Ընտանիքի հարազատները չկարողացան զսպել արցունքները: Տանտիրուհու՝ Հասմիկ Ավետիսյանի քույրերը՝ Ջուլիետա Ջալալյանն ու Ռիտա Պետրոսյանը, ներս մտնելով սկսեցին բարձրաձայն լացել, ողբալ, որ մեր երկրում չկա արդարադատություն: Ռիտա Պետրոսյանը, խոսում էր հանգուցյալների հետ. «Ո՞ւր եք, հրեշտակներ, կարոտել եմ ձեզ»:

Հիշեցնենք, որ ընտանիքի սպանության համար մեղադրվեց Գյումրիի ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի ժամկետային զինծառայող Վալերի Պերմյակովը: Դեպքի առթիվ Հայաստանում քրգործ է հարուցվել սպանության հատկանիշներով, իսկ Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ դասալքության և ապօրինի զենք կրելու համար՝ 10 տարվա ազատազրկմամբ:

Դատական նիստերը տեղի ունեցան ռազմաբազայի տարածքում: Վալերի Պերմյակովը դատապարտվեց ցմահ ազատազրկման; Ավետիսյանների հարազատները, անգամ փաստաբանները մինչ օրս էլ չեն հավատում դատարանում հնչած սպանության վարկածին՝ դատական նիստերի ընթացքում Պերմյակովն ասել էր, թե որոշել էր ռազմաբազայից դիմել փախուստի, հայ-թուրքական սահմանով հեռանալ, իրեն գումար էր անհրաժեշտ և զենքով մտել էր Ավետիսյանների բնակարան: Պերմյակովն իր ցուցմունքներում հայտնել էր, որ միայնակ է եղել, ընտանիքի անդամներին մենակ է սպանել:

NEWSPRESS.am-ի թղթակցի այն հարցին, թե որոշ մանրամասների, ինքնուրույն գոնե կարողացե՞լ են պարզել, վարկածներ ունե՞ն, տանտիրուհու՝ Հասմիկ Ավետիսյանի քույր Ռիտա Պետրոսյանը պատասխանեց. «Ըսիկ սաղ պայմանավորված գործ էր, բոլորիս էլ հայտնի է, որ Պերմյակովը մենակ չի եղել, սաղ աշխարհը գիտե, քաղաքական հարցեր կան, տկնթաղ արեցին գործը գնաց: Բայց ինչի՞ քրոջս ընտանիքը: Որովհետև գիտեն, որ թիկունք չունին, մենք էլ հոգնանք պայքարելուց, մենք խո չենք կռնա դատարանի դուռը նստինք տարիներով»:

Լրագրողի այն հարցին, թե հայ ընտանիք սպանելու նպատա՞կ է եղել, Ռիտա Պետրոսյանը պատասխանեց. «Նախապես որոշել էին, հայ ընտանիք, մեծ ընտանիքի սպանել, օր ցավ պատճառեր, էդ ազգին, թե ռուս ու հայը խառնելու համար էր, թե ուրիշ բան, չիդեմ, բայց դե Ամերիկայի մատն էր խառը, թե Թուրքիայի ղեկավարները գիտեն, մենք չիդենք: Իրանք իրանց դատեցին, իրանք իրանց ինչղ ուզեցին փակեցին, էս ընտանիքի տունն էլ էսպես սև քարով փակվավ պրծավ: Ոչ մի փոխհատուցում չի տրվել, կողքերից էլ կխոսան, թե մորքուրներին են տվել, իրանք սաղ կերան»:

Տանտիրուհու՝ Հասմիկ Ավետիսյանի քույր Ջուլիետա Ջալալյանն արցունքն աչքերին ասաց. «Փորձաքննության ժամանակ պարզվեց, որ արյան հետքեր կային Պերմյակովի շապիկի վրա, որոնք չէին համապատասխանում ո′չ Պեմյակովի, ո′չ տան անդամների արյան նմուշներին, դա մեկ: Երկրորդը՝ եթե Պերմյակովը թողել էր իր համազգեստը, էլ ի՞նչ կարիք կար, որ ինքը ջնջեր ավտոմատի վրայի հետքերը…Մենք անձամբ նայեցինք Պերմյակովի անունից թողած սապոգները, դրանցով անգամ չէին քայլել, հնարավո՞ր է զինվորականը քայլի, նույնիսկ մի քարի կտոր չմնա սապոգի տակ: Ուրեմն դա նախապես պայմանավորված, երկու-երեք տարի պլանավորված սպանություն էր, որը մենք չգիտենք՝ քաղաքական նպատակներո՞վ է արվել… Թեև մեր պետության ղեկավարները լավ էլ գիտեն, էնպես արեցին, որ մենք թողնենք ու գնանք Հայաստանից ու գնացինք: Հիմա Ռուսաստանի Դաշնությունում ենք ապրում: Արդարադատություն այդպես էլ չտեսանք»:

Ավետիսյան ընտանիքի հարազատներն անիծում էին կատարողներին, նաև իշխանություններին, որ այդքան հետևողական չեղան այս գործին, աչք փակեցին ու բազմաթիվ հարցականներով գործը փակեցին: