Ֆեոդալների տակից հանեք աթոռը և գրպանները դատարկեք՝ նրանցից ոչինչ չի մնա

2016 թ-ը թերևս աչքի ընկավ որպես լարված ու բուռն տարի: Նախ ապրիլյան քառօրյան, ապա «Սասնա ծռեր»-ի գործողությունները, Հաց բերող Արթուրի կալանավորումն ու նրա մահը, և իհարկե նախընտրական լարված շրջանը առիթ էին, որպեսզի թե՛ իշխանությունը, թե՛ հասարակությունը որոշ դասեր քաղեն:

Թեմայի շուրջ NEWSPRESS.am–ը զրուցեց Թումանյանի թանգարանի տնօրեն Նարինե Թուխիկյանի հետ:

-Տիկին Թուխիկյան, ի՞նչ դասեր քաղեցինք այս մեկ տարվա ընթացքում, և արդյո՞ք կատարվեց սխալների ուղղում ու բացթողումների լրացում:

-Այս հարցին դժվարանում եմ միանշանակ պատասխան տալ: Հասարակության շատ տարբեր շերտեր կան, որոնք տարբեր կերպ արձագանքեցին կատարվածին: Դասեր քաղեց միայն հասարակության որակյալ հատվածը: Նրանք, ովքեր իշխանության ջանքով զոմբիացվել են, պարզապես ուղեղներն անջատված ապրում են՝ օրվա ապրուստ հայթայթելով, ուրիշ նոր պահանջմունքի ձևավորում և դրա բավարարում չեն ուզում: Այսինքն՝ հետևողակնորեն արվել է սև աշխատանք այն զանգվածի հետ, որին հնարավոր է ստորացնել և իսպառ վերացնել:

Իշխանություններն ընդամենը սպառող են՝ սպառողական հոգեբանությունից և ձգտումներից բացի ստեղծարար ոչինչ չունեն: Իսկ հայրենիքին պետք է տալ: Հայրենիքը պետք չէ միայն ոչնչացնել, ճզմել, քամել հյութերը և վերջացնել, մինչդեռ հենց այդպես է արվում:

-Արդյո՞ք մեր քաղաքացիներն ու հատկապես երիտասարդներն ավելի պահանջատեր են դարձել և պատրա՞ստ են հեղափոխության:

-Երիտասարդների մեջ կա մի շերտ, որն շատ բան սովորեց ու հասկացավ, և ամրապնդեց իր մեջ պետականության հասկացողությունը:

Այն, որ փոփոխություն պետք է լինի և չի կարող այսպես երկար շարունակվել, միանշանակ է, սակայն ես դժվարանում եմ ասել, թե արդյո՞ք այդ հեղափոխությունը կսկվի փողոցից: Գուցե ամեն մարդ իրենի՞ց պետք է սկսի հեղափոխությունը, գուցե ուղեղայի՞ն հեղափոխություն լինի, կամ ամեն մեկն իր շրջապատի հեղափոխությունն անի, իր պրոգրեսներով ու առաջադիմական հայացքներով: Գուցե իրո՞ք փողոցի ժամանակներն անցել են, չգիտեմ, բայց այն, ինչ ունեցանք այս անցնող տարվա ընթացքում, կամ, ցավոք, դեռ կունենաք, ցույց է տալիս, որ այդ ամենն ավարտվում է Մարտի մեկով, Սարի թաղով ու Սասնա ծռերով, որից հետո ճամպրուկային տրամադրությունները բարձրանում են, ընկճախտը խորանում է: Ուրեմն սա չէ մեթոդը:

-Ի՞նչ եք կարծում, արդյոք ընտրությունների միջոցով հնարավո՞ր է հեղափոխություն կամ ընդհանրապես դրական փոփոխություն անել:

-Իհարկե՛, ընտրությունները ևս որևէ բան փոխելու տարբերակ են, բայց քանի որ ֆեոդալիզմը նստած է մեր պետական կառավարման հիմքում, չգիտեմ՝ կստացվի՞, թե՞ ոչ:

-Ի՞նչ ցույց տվեց նախընտրական շրջանը, կա՞ր առողջ մրցապայքար, թե՞ մենք միայն ականատես եղանք ծեծկռտոցների ու դանակահարությունների, որոնց միջոցով թեկնածուները փորձում էին միմյանցից ձայներ տանել:

-Իհակե, եղան նման դեպքեր, բայց ոչ բոլոր ուժերն են դիմել այս տարբերակին: Ոչ բոլորն են մարդ ծեծել, ահաբեկել ու կաշառք տվել: Իսկ այն, որ կային այդպիսի ուժեր, արդեն պետք է, որ շատ բան հուշի հասարակությանը, ընտրողին: Ինչ վերաբերում է սոցհարցումների արդյունքներին, որոնք ցույց են տալիս նկարած թվեր, ապա դրանք փիառի տեսակ են, որով հոգեբանորեն թուլացնում են մրցակցին ու ստիպում նրան մտածել, որ իմաստ չունի ընդվզել ու պայքարել. դա թակարդի նման մի բան է:

-Որքան էլ ժողովրդի կողմից կար ընդվզում, այնուամենայնիվ, իշխող կուսակցության ներկայացուցիչներին հասարակությունը ոգևորությամբ էր ընդունում: Ի՞նչ էր դա:

-Գույնզգույն դրոշներով ու վայնասուններով ընդունելությունը բացատրվում է նրանով, որ որոշ ֆեոդալներն ընդամենը հասարակության մի մասին դարձրել են անարժանապատիվ, ողնաշարը կոտրած մարդիկ, որոնք հաց վաստակելու համար ապրող, չքավորի հոգեբանությամբ ապրող մարդիկ են և այլ բան չեն կարող անել: Այդ ֆեոդալների տակից հանեք աթոռը և գրպանները դատարկեք, ու կտեսնենք, որ նրանցից ոչինչ չի մնա, նրանք ոչինչ են առանց պաշտոնի ու փողի, ունեցվածքի, իսկ դեռ պետք է հասկանալ, թե որտեղի՞ց այդ ունեցվածքը դիզվեց:

-Կանխատեսումներ կան, որ հետընտրական լարվածությունն ավելի վտանգավոր կլինի:

-Չի բացառում հետընտրական շրջանի լարվածությունը՝ լարվածությունը բոլորիս մեջ է, բոլորը զզված են, բոլորն ատում են ու դա վատ է. փոխանակ իրար սիրենք, իրար ատում ենք, դրա համար չի փոխվում ոչինչ:

Մարդկանց համբերությունը սահման ունի… մենք արատավոր շրջանում ենք, որտեղ անընդհատ նույն սխալներն ենք կրկնում: Արթուրի սպանությունը կուլմինացիան էր, բայց չի կարող այսպես հավերժ լիներ այն, ինչ որ կա այսօր: Մենք այս պահին ենք ապրում ու ուզում ենք լավ ապրել, և ունենք դրա համար բոլոր նախադրյալները, պարզապես մենք այնտեղ ենք, որտեղ չկա սեր ու կա մեկ նպատակ՝ անձնական շահ:

Արմինե Մկրտումյան