ՀՀ-ում մահվան դեպքերը գրանցվում են արյան շրջանառության հիվանդություններից և չարագոյացություններից

Թեև 90-ականներին Հայաստանի բնակչության ծնելիության մակարդակի անկման և մահացության մակարդակի աճի, ինչպես նաև բնակչության ինտենսիվ արտագաղթով պայմանավորված բնակչության թվաքանակի նվազումը որոշակիորեն կայունացավ 2000-ական թվականներին, սակայն նվազման միտումը՝ որպես երևույթ դեռևս շարունակվում է:

Այսպես, ՀՀ 2011 թ. հոկտեմբերի 12-ի դրությամբ անցկացված մարդահամարի արդյունքներով ՀՀ մշտական բնակչության թվաքանակի ցուցանիշը՝ ՀՀ 2001 թ. մարդահամարի նկատմամբ, նվազել է շուրջ 195 հազ. մարդով, կամ 6%-ով: Այս մասին նշված է ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության «Հայաստանի սոցիալական պատկերը և աղքատությունը» զեկույցում:

Ընդ որում, միջմարդահամարային տարիների ընթացքում (2001-2011թթ.) ՀՀ բնակչության բնական հավելաճը, այն է՝ բնակչության թվաքանակի բնական ճանապարհով ավելացումը, կազմել էր շուրջ 126 հազ. մարդ:

2017թ. հունվարի 1-ի դրությամբ ՀՀ մշտական բնակչության թվաքանակի ցուցանիշը կազմել է 2 986.1 հազար մարդ և 2016թ. տարեսկզբի համեմատ այն նվազել է 12.4 հազար մարդով:

2017թ. տարեսկզբի դրությամբ արձանագրված ՀՀ մշտական բնակչության կազմում քաղաքային բնակչության տեսակարար կշիռը կազմել է 63.7%, իսկ գյուղականինը՝ 36.3%: Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության 47.5 %-ը կազմել է արական, իսկ 52.5%-ը` իգական սեռի բնակչությունը: Բնակչության միջին տարիքը, 2017թ.-ի տարեսկզբի դրությամբ, կազմել է 36.2 տարի և ձևավորվել է 3.7 տարվա խզվածք արական և իգական սեռերի միջև, որոնք կազմել են համապատասխանաբար՝ 34.3 և 38.0 տարին:

1990-ականներից Հայաստանում արձանագրված անկայուն տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական իրավիճակն իր ազդեցությունն է թողել նաև բնակչության վերարտադրողական վարքագծի վրա: Այսպես, ծնելիության ընդհանուր գործակիցը 2016թ., 1000 բնակչի հաշվով, կազմել է 13.5 պրոմիլ, 2015թ. 13.9 պրոմիլի և 1996թ.-ի՝ 14.8 պրոմիլի համեմատ: Պտղաբերության (ծնելիության գումարային) գործակիցը` ծնունակ տարիքի (15-49 տարեկան) մեկ կնոջ հաշվով 2016թ. կազմել է 1.647 միավոր, 2015թ.՝ 1.645 միավորի համեմատ, ինչը զգալիորեն ցածր է բնակչության պարզ վերարտադրության համար անհրաժեշտ` 2.150 ցուցանիշից:

2016թ. մոր միջին տարիքը երեխայի ծննդյան ժամանակ կազմել է 26.8 տարի, առաջին երեխայի ծննդյան ժամանակ` 24.7 տարի, 2015թ. համապատասխանաբար` 26.4 և 24.4 տարվա համեմատ: Ըստ ծննդի հաջորդականության` երրորդ և բարձր կարգի ծնունդները 2016թ. կազմել են հանրապետության կենդանի ծնվածների ընդհանուր թվաքանակի 19.3 % և նախորդ տարվա համեմատ ցուցանիշն աճել է 0.3 %-ային կետով:

2016թ. արձանագրված մահացության կառուցվածքում՝ 51.5%-ը կազմել են արական, իսկ 48.5%-ը` իգական մահվան դեպքերը, 2006թ.-ին արձանագրված, համապատասխանաբար՝ 51.9% և 48.1%-ի համեմատ: Արական և իգական սեռերի մահացության տարբեր մակարդակներով պայմանավորված, տարբերվում են նաև տղամարդկանց և կանանց կյանքի սպասվող միջին տևողության ցուցանիշները:

2016թ. կյանքի սպասվող միջին տևողությունը տղամարդկանց համար կազմել է 71.6 տարի, իսկ կանանց համար` 78.3 տարի: Քաղաքային բնակչության կազմում այդ ցուցանիշը տղամարդկանց համար կազմել է 71.7, կանանց համար` 78.4 տարի, իսկ գյուղական բնակչության համար, համապատասխանաբար` 71.3 և 78.1 տարի:

Մահացության կառուցվածքում գերակշռում են արյան շրջանառության համակարգի հիվանդություններից և չարորակ նորագոյացություններից արձանագրված դեպքեր: