Ա. Նալբանդյան. «2015թ. կարևորագույն ծրագրերից մեկը Վանաձոր-Բագրատաշեն ավտոճանապարհի հիմնանորոգումն է»

Լոռու մարզն իր չքնաղ բնությամբ Հայաստանի հրաշագեղ անկյուններից մեկն է։ Տարածքի մեծությամբ ու բնակչության թվաքանակով այն երրորդն է հանրապետությունում։ Ընդգրկում է Սպիտակի, Ստեփանավանի, Տաշիրի, Թումանյանի, Գուգարքի տարածաշրջանները, Վանաձոր, Սպիտակ, Ստեփանավան, Ալավերդի, Տաշիր, Ախթալա, Թումանյան, Շամլուղ քաղաքները:

2011թվականից Լոռու մարզը ղեկավարում է Արթուր Նալբանդյանը, ում մենք հանդիպեցինք և զրուցեցինք մարզի տնտեսական հնարավորությունների, ձեռքբերումների և մի շարք խնդիրների շուրջ։

-Պարո՛ն Նալբանդյան, 2011 թվականից Դուք ղեկավարում եք Լոռու մարզը, մինչ այդ եղել եք համայնքի ղեկավար։ Նախորդ աշխատանքային փորձն ու հմտություններն օգտակար եղա՞ն մարզպետի աշխատանքում։ Խնդրում եմ ներկայացրեք մարզի ձեռքբերումներն այդ ընթացքում և, ինչո՞ւ ոչ, նաև խնդիրները։

-Հարցը բավական ծավալուն է, բայց փորձեմ համառոտ պատասխանել։

Բնականաբար, ընտրովի պաշտոնը նշանակովի պաշտոնից տարբերվում է։ Այս առումով համայնքի ղեկավարի և մարզպետի գործառույթներն էլ տարբեր են. տեղական ինքնակառավարում իրականացնող կառույցն այլ գործառույթներ ունի, տարածքային կառավարման կառույցը՝ այլ։ Ինչո՞ւ եմ սա ասում։ Յոթ տարի լինելով համայնքի ղեկավար՝ ծանոթ էի մեր համայնքներում առկա խնդիրներին, ծանոթ էի համայնքային կառավարման նրբություններին: Անցումը մարզպետի աշխատանքին ինձ համար անհամեմատ ավելի հեշտ էր, ուստի շատ արագ մտա աշխատանքային նոր ընթացքի մեջ։ Մինչ այդ կային գործառույթներ, որ, կարելի է ասել, աչքաթող էին արվել։ Պետք էր լուրջ աշխատանքներ տանել և ուշադրության կենտրոնում պահել հատկապես հանրակրթական դպրոցների և առողջապահության ոլորտի որոշ հարցեր։ Ճիշտ և արդյունավետ պետական կառավարում իրականացնելով՝ Լոռու մարզում մենք շատ կարճ ժամանակում ձեռքբերումներ ունեցանք։

Իհարկե, դժվարություններ էլ եղան։ Այդ ժամանակահատվածը մի փոքր բարդ էր, քանի որ 2008 թվականին սկսված համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամն իր ազդեցությունն ունեցավ նաև Հայաստանի ու Լոռու մարզի վրա։ Լոռին արդյունաբերական մարզ է, և համաշխարհային շուկայում մետաղների գնի անկման հետևանքով մեր մարզն առավելապես զգաց ճգնաժամը: Լուրջ սոցիալական խնդիրներ ստեղծեցին մարզի համար: Մենք հնարավորինս փորձեցինք աշխատանքներ իրականացնել սոցիալական լարվածությունը մեղմելու ուղղությամբ, նոր աշխատատեղեր և տնտեսական զարգացման նոր ուղիներ փնտրել:

-Եվ որո՞նք էին այդ ուղիները: Ո՞րն է մարզի տնտեսության զարգացման հիմնական, գերակա ուղղությունը։

-Լոռին այսօր արդյունաբերական հսկա կառույցներ ունեցող մարզ է։ Մենք ունենք այնպիսի հզոր արդյունաբերական կենտրոներ, ինչպիսիք են Ալավերդի քաղաքի «Էյ-Սի-Փի» ընկերությունը, որը նախկին պղնձաձուլական գործարանն է, Թեղուտը, որն աշխատում է 2014թ. տարեվերջից, Ախթալայի Շամլուղի լեռնահարստացման կոմբինատը , ինչպես նաև Ստեփանավանի Սագամուրի ոսկու հանքավայրը։

-Բացի արդյունաբերությունից, տնտեսության ո՞ր ճյուղերն են կարևորվում մարզում։

-Միայն արդյունաբերությամբ, իհարկե, հնարավոր չէ զարգացած տնտեսություն ունենալ։ Արդյունաբերությանը զուգահեռ կարևորվում է հատկապես գյուղատնտեսության զարգացումը։

Մարզում ունենք 113 համայնք, որից 105-ը գյուղական համայնքներ են։ Այս ոլորտում անչափ կարևոր է պետական աջակցությունը։ ՀՀ նախագահի, կառավարության հանձնարարականներով մարզին հատկացվել է դիզելային վառելիք, սերմացու, պարարտանյութ, ինչը նպաստեց, որ գյուղատնտեսության ոլորտում լուրջ հաջողություններ արձանագրենք:

-Որո՞նք են այդ հաջողությունները։

– Օրինակ՝ եթե նախկինում՝ 2010-2011թթ., վարելահողերի ընդամնեը 40 տոկոսն էր օգտագործվում, 2015թ. հունվարի 1-ի դրությամբ՝ արդեն 68-70 տոկոսը: Կարծում եմ, սա վկայում է մարզի գյուղատնտեսության ոլորտի արագ տեմպերով զարգացման մասին:

-Լոռին իր հրաշագեղ բնությամբ գրավիչ է նաև տուրիզմի զարգացման համար. ի՞նչ քայլեր են արվում տնտեսության այս ոլորտը զարգացնելու ուղղությամբ։

–Տուրիզմը մեր մարզի տնտեսության ամենակարևոր և այլընտրանքային ճյուղերից մեկն է։ Տուրիզմի զարգացման համար անհրաժեշտ բոլոր նախապայմաններն ու հեռանկարները մարզում կան։ Մեր կողմից նույնպես մեծ աշխատանքներ են տարվում տնտեսության այդ ճյուղը զարգացնելու ուղղությամբ:

Մենք ունենք ոչ միայն հրաշք բնություն և պատմամշակութային հարուստ արժեքներ, այլև շատ հյուրընկալ բնակչություն։ Իսկ տուրիզմի զարգացման համար կարևոր նախապայմաններ են:

-Եվ… ինչպիսի՞ հաջողություններ են գրանցվել։

-Անցած տարիների համեմատությամբ Լոռի այցելող զբոսաշրջիկների թիվը կրկնապատկվել է։ Այս ցուցանիշը խոսում է այն մասին, որ ճիշտ ճանապարհի վրա ենք, և մեր աշխատաոճն իր արդյունքը տալիս է:

– Իսկ ինչպիսի՞ աշխատաոճ եք որդեգրել Դուք և մարզպետարանի աշխատակազմը։

-Մարզպետարանի աշխատանքը բաց է, թափանցիկ, հասկանալի և վերահսկելի։ Ունենք մեր կայքէջը, որտեղ պարբերաբար տեղեկություն է տրվում կատարված աշխատանքի վերաբերյալ։ Ի դեպ, Լոռու մարզի պաշտոնական կայքէջը Հայաստանի տասը մարզերի մեջ տեղեկատվության ամբողջականությամբ և աշխատանքները ներկայացնելու թափանցիկությամբ երկրորդ տեղն է գրավել։ Սա լուրջ հաջողություն եմ համարում, քանի որ դա մեր բաց ու թափանցիկ աշխատանքիգնահատականն ու ապացույցն է: Մենք ոչ միայն չենք թաքցնում մեր խնդիրները, այլ, ընդհակառակը, բարձրաձայնում ենք դրանք և լուծումներ գտնում։

-Ինչպե՞ս կգնահատեք մեր երկրի տնտեսության այսօրվա վիճակը, ինչքանո՞վ է արդյունավետ Հայաստանի անդամակցությունը ԵՏՄ-ին։

– Իհարկե, այսօր մենք չենք կարող հպարտանալ երկրի տնտեսության վիճակով։ Այն բարելավելու համար բոլորս մեր տեղում պետք է արդյունավետ աշխատենք։ Ինչ վերաբերում է ԵՏՄ-ին անդամակցելուն, կարծում եմ, սկզբնական շրջանում որոշ դժվարություններ կլինեն՝ կապված օրենսդրական դաշտերի համատեղելիության հետ։ Սակայն, ընդհանուր առմամբ, դրական և ընդունելի եմ համարում։ Այն նոր հնարավորություններ կբացի դեպի ԵՏՄ անդամ պետությունների և հատկապես ռուսաստանյան շուկա, որը անծայրածիր հնարավորություններ ունի։

– Ո՞րն եք համարում մարզի վերջին շրջանի ամենամեծ ձեռքբերումը:

-2014 թվականի ամենակարևոր ձեռքբերումը Թեղուտի հանքավայրի շահագործումն է, որը եզակի ծրագիր է։ Չնայած հանքավայրի շահագործման վերաբերյալ տարբեր կարծիքներ հնչեցին, մտավախություն կար, թե այն կվնասի բնությանը, սակայն այսօր արդեն փաստ է, որ հանքավայրը լիարժեք շահագործվում է, և բնապահպանական որևէ խնդիր չի ծագել։

–Իսկ ո՞րը կլինի մարզի գլխավոր ձեռքբերումը 2015 թվականին:

– Մի քանի կարևոր ծրագրեր ենք իրականացնում, սակայն, կարծում եմ, ամենակարևորը Վանաձոր-Բագրատաշեն միջպետական ճանապարհի հիմնանորոգումն է: Ճանապարհը կընդարձակվի, կբարեկարգվի ու կասֆալտապատվի։ Բացի ճանապարհային պատվածքից, կնորոգվեն նաև ճանապարհի այդ հատվածում գտնվող երեք թունելներն ու կամուրջը։

Պակաս կարևոր չէ նաև Ստեփանավան-Օձուն ճանապարհի վերականգնումը: Բոլորդ տեղյակ եք, որ այդ հատվածը շատ անմխիթար վիճակում է, գրեթե անանցանելի է, և մեքենաները հիմնականում երթևեկում են դաշտամիջյան ճանապարհով: Եթե այս աշխատանքներն ավարտին հասցնենք, դա կլինի 2015-ի մեր ամենակարևոր ձեռքբերումը:

-Պարո՛ն Նալբանդյան, շատ է խոսվում Ձեր և Վանաձորի քաղաքապետ Սամվել Դարբինյանի հարաբերությունների մասին: Ասում են, թե Ս. Դարբինյանը մինչ այսօր չի կարողանում հաշտվել այն փաստի հետ, որ Դուք եք զբաղեցնում մարզպետի պաշտոնը, քանի որ, երկար տարիներ աշխատելով որպես քաղաքապետ, համոզված է, որ ինքն է այդ պաշտոնի ամենահարմար թեկնածուն։ Այդպե՞ս է։

-Ասեմ, որ իմ և Վանաձորի քաղաքապետի միջև նման խնդիրներ չկան և չեն եղել։ Ինչպես միշտ, մամուլն է ամեն ինչ ուռճացնում։ Քանի որ Վանաձորը Լոռու մարզկենտրոնն է, բնականաբար, քաղաքապետի հետ հաճախակի ենք հանդիպում։ Մեր բոլոր զրույցներն ու բանակցությունները հօգուտ քաղաքի են և հօգուտ մարզի։ Մնացածը ասեկոսեներ են և չարություն։ Ես հարգում եմ իմ ավագ գործընկերներին, ինձ հետ աշխատող մարդկանց, և այդ հարգանքը փոխադարձ է: Իսկ աշխատանքից դուրս մենք ընկերներ ենք: