Ինչո՞ւ ապամոնտաժումից հետո Լենինի արձանը Հայաստանից չտարան Ուլյանովսկ

Լուսանկարը՝ Հովիկ Չարխչյանի բլոգից

1991 թվականի ապրիլի 13-ին Երևանում ապամոնտաժվեց Լենինի արձանը։ Մինչ արձանի ապամոնտաժումը, հասարակությունն արդեն սկսել էր իր վերաբերմունքով ցույց տալ, որ ուշ թե շուտ այս արձանն ապամոնտաժվելու է։ Մի քանի անգամ պայթեցնելու փորձեր եղան, մի քանի անգամ էլ ներկ լցրին արձանի վրա։ Այդ ամենի տրամաբանական հանգուցալուծումն այն եղավ, որ արձանն ապամոնտաժվեց։

Ապամոնտաժման ժամանակ այդ տարիներին Երևանի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի նախագահ Համբարձում Գալստյանը հայտարարեց․

«Մենք քաղեցինք մոլախոտը»:

Մինչ օրս Լենինի արձանի հետ կապված հարցերը շարունակում են մնալ ամենաքննարկվողներից։ Հասարակության մի մասի համար էլ անտրամաբանական է դառնում այն, թե ինչու մինչ օրս Ազգային պատկերասրահի բակում ընկած է մնում Լենինի արձանը կամ ինչո՞ւ որոշեցին արձանն ապամոնտաժել ու թողնել այդտեղ։

Ինժեներ Կարեն Ֆիլոյանը, ով մի քանի գրքերի հեղինակ է, NEWSPRESS.am Culture-ի հետ զրույցում պատմեց, թե ինչու Լենինի արձանը հայտնվեց Ազգային պատկերասրահի բակում և իրականում այդ արձանը որտեղ պիտի տեղափոխվեր։

«Այդ ժամանակ ես Երևան նախագծի բաժնի պետ էի։ Ես կազմեցի նախահաշիվ, թե ինչ է հարկավոր արձանն ապամոնտաժելու համար։ Իմ կազմած նախահաշվի համաձայն՝ արձանն առանձին էր հանվելու, պատվանդանն ու արձանի գլուխն՝ առանձին։ Այդ ամենը պետք է ուղղաթիռով տարվեր Ուլյանովսկ, որ դրա շունչն էստեղ չերևա։ Որոշեցին, որ արձանը հանելու են, սակայն ասացին, որ ուղղաթիռ չկա։ Իմ նախագիծն անտեսեցին, ու արդյունքում Լենինի արձանը հայտնվեց Ազգային պատկերասրահի բակում»։

Ինժեներ Կ․ Ֆիլոյանն ունի գրքեր Սովետական միության ու Լենինի մասին, սակայն այդ ամենի հետ մեկտեղ նա չի թաքցնում, որ Լենինը եղել է աշխարհի կեղտը։

«Լենինի հոր ու մոր կողմերը տարբեր էին։ Նույնիսկ տատի կողմը մեկ ազգ չէր։ Էդ տարբեր ազգերի խառնուրդից ստեղծվեց էս սարսափելի մարդը։ Նույնիսկ Լենինի արձանն է հոտում պատկերասրահի բակում։ Նա աշխարհի թույնն է։ Քանի դեռ Լենինի դիակը դրված է էդ դամբարանում, ռուսի մեկն երկուս չի դառնա։ Էդ արձանը պիտի տանեին էս երկրից դուրս, բայց փաստացի չտարան։ Արձանի ապամոնտաժումից տարիներ անց էլ գնդակահարեցին Համբարձում Գալստյանին։ Ես հավատում եմ տիեզերական ուժերին ու վստահ կասեմ, որ դա նավս է, որ ընկած է մեր հանրապետության մեջտեղում»։

Մինչ օրս ինժեներն ափսոսում է, որ այդ ժամանակ ուղղաթիռ անգամ չկարողացան տրամադրել, որ այդ «մեծ նավսը» դուրս տարվի Հայաստանից։