Եռաբլուրը հո խնջույքի սեղան չէր, որ վազեիք

2016 թվականի ապրիլի 2-ին թշնամու սանձազերծած կարճ, բայց արյունոտ պատերազմից անցավ արդեն երկու տարի: Երկու տարի անց տեղի ունեցածը եկավ ապացուցելու այն, որ մորթվող ու պատերազմող երկիրն անտեր է մնացել:

Երեկ՝ ապրիլի 2-ին, ոչ մի պետական այր չայցելեց Եռաբլուր զինվորական պանթեոն: Երկրի նախագահի գլխավորությամբ բոլորի համար երեկ ոչ աշխատանքային օր էր: Նրանք տանն էին, հանգստանում էին, իսկ ժողովուրդն այդ ամենը պարզ ու հստակ տեսնում է:

2016 թվականի ապրիլին մենք բոլորս մեկ մարդու նման վեր կացանք ու գնացինք կռիվ: Կին թե տղամարդ, բանվոր թե ինժեներ, գիտնական թե գործարար… բոլորս մեկ մարդու նման բանակում էինք: Պաշտոնական տվյալներով՝ 104 զոհ տվեցինք, որ շարունակենք ապրել, բայց պատերազմից հետո տեղի ունեցած դեպքերն ավելի սարսափելի են, քան բուն պատերազմը: Արցախում կռվում էինք՝ արևի տակ տեղ ունենալու, պարզապես ապրելու համար: Արցախում կռվում էինք թշնամու դեմ: Իսկ Երևանում… լռում ենք:

Շատերն են լռում, բայց կան բաներ, որոնց մասին պարտավոր ենք խոսել փաստերով: Այնպես ստացվեց, որ երկրի իշխանությունները նախորդ տարի՝ պատերազմից մեկ տարի անց, ընտրություններ սահմանեցին: Զոհերի մահվան առաջին տարելիցին հանրապետականները հրավառություն էին անում, որովհետև ընտրվել էին:

Լուռ էինք, չէինք խոսում: Կատաղել ու լռում էինք:

Երկու տարի անց ապրիլի 2-ին քաղաքացիները շտապում էին Եռաբլուր՝ հարգանքի տուրք մատուցելու զոհերի հիշատակին, բայց քաղաքացիները մեն-մենակ էին, որովհետև ոչ մի բարձրաստիճան ղեկավար այդպես էլ չեկավ հարգելու զոհերի հիշատակը:

Եռաբլուր չայցելեցին և հարգանքի տուրք չմատուցեցին ո՛չ երկրի նախագահը, ո՛չ հոգևոր առաջնորդը՝ կաթողիկոսը, ո՛չ երկրի վարչապետը, ո՛չ ԱԺ նախագահը, ոչ ոք…

Եռաբլուրը երեկ անտեր էր մնացել: Պետությունը, ի դեմս իր ղեկավարների՝ թքած ուներ զոհերի վրա էլ, նրանց հիշատակի վրա էլ: Հարգանքի տուրք մատուցելու փոխարեն մի հյուրանոց լիներ կամ խնճույքի սեղան, կշտապեին բոլորն անխտիր, կաթողիկոսն էլ կօրհներ սեղանը ու կնստեին ճոխ սեղանին, բայց սա այդ դեպքը չէր, ու ոչ ոք չկար․․․

Ի վերջո, տղաները զոհվել են, որ այս իշխանությունը շարունակի թալանել երկիրը: Տղաների զոհվելն այս իշխանությունների շարունակականության հիմքն էր, բայց նրանք դա էլ հաշվի չառան:

Այսպիսի պահերին է, որ ցանկանում ես գլուխդ խփել պատին, պատը՝ գլխիդ, հասկանալու տրամաբանությունը: Կան հարցեր, որոնք այդպես էլ պատասխան չեն ստանում: Ի վերջո, պատերազմը ոչ միայն չի ավարտվել, այլ ավելի է թեժացել: Ի վերջո, հենց այսպիսի պահերին զոհի ծնողն ու ընկերը, բարեկամն ու երեխան ունեն ձեր խոսքի ու հարգանքի կարիքը՝ իրենց մի քիչ անտեր չզգալու համար:

Մինչդեռ դուք արյունոտ պատերազմի օրը հրավառություն եք անում, սեղան նստում՝ խնջույքի ու մնում անտարբեր ու անհաղորդ կատարվածին։ Մինչդեռ այդ զոհերը ձեր թալանի պատճառով են եղել, անվերջ թալանի ու ագահության։ Մինչդեռ այդ զոհերը տվեցինք, քանի որ հենց այդ ժամանակ էլ անտարբեր էիք, պարոնա՛յք իշխանավորներ, ու անհաղորդ կանչին՝ զինվորի օգնության կանչին։

Ու այս ժամանակ է, որ սկսում ես ո՛չ թե պարզապես չսիրել ու չընդունել իշխանությանը, այլ ատել իշխանական ամբողջ բուրգին։ Այդ ատելությունն այնքան մեծ է, որ չի կարող անմիջապես չանդրադառնալ ու բումերանգի նման չհարվածել ձեզ։

Դուք էլ որդիներ ունեք, բալեք, որոնց փախցրել եք բանակից, բայց ո՛չ մահվան ճիրաններից։

Պարոնա՛յք ղեկավարություն, դուք արդեն հայհոյանքի էլ արժանի չեք, դուք հայհոյվելու մակարդակից էլ եք ցածր:

Հ.Գ. Ինչպես երկու տարի առաջ, այսօր էլ կարող են ինձ վրա մի գործ «կարել» ու քրեական պատմության մեջ ներքաշել, բայց լռել չեմ կարող: Ինձ շարունակում են տարբեր կալիբրի մարդկանցով վախեցնել ու իրենց ուժի ու իրավունքի մասին հայտնել: Ամեն ինչ պարզ է ու հասկանալի, բայց պատասխանս հետևյալն է՝ երբեք չեմ լռելու․․․

Արիանա ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

NEWSPRESS.am-ի հիմնադիր-տնօրեն