Սպիտակ շապի՞կ, թե՞ որակյալ կրթություն․ Մեր կրթական համակարգի ողբերգությունը

Այսօր սեպտեմբերի 1-ն է։ Սկսվում է նոր ուսումնական տարին։ Ուսումնական տարվա հետ մեկտեղ՝ նոր է նաև Կրթության ու գիտության նախարարը, ով արդեն հասցրել է հանդես գալ մի շարք հայտարարություններով։ Նոր ուսումնական տարում այլևս չի լինի պարտադիր հագուստ, չի լինի սպիտակ վերնաշապիկ ու սև տաբատ։

Սրան զուգահեռ՝ Կրթության ու գիտության նախարարությունը վերահսկում է նաև, որ դպրոցներում դրամահավաքներ ու չարաշահումներ չլինեն։ Իհարկե, սա կրթության ոլորտի կարևորագույն հարցերից մեկն է։ Սակայն պետք է ընդգծել, որ կրթության ու գիտության ոլորտի ամենակարևոր հարցը կրթությունն է։ Հասկանալի է, որ մենք պատերազմի մեջ գտնվող երկիր ենք, որտեղ բյուջեի մեծ գումարները ծախսվում են բանակի ու սպառազինության վրա, սակայն պետք է նաև հասկանալ, որ հզոր բանակ ունենալուց զատ, պետք է նաև ունենալ կիրթ, խելացի ու գիտակից սերունդ։

Իսկ կրթության առաջին հարթակը դպրոցն է, որտեղ, մեղմ ասած, ամեն ինչ վատ է։ Բավական է մտնել Երևանի էլիտար ու «լավագույն» մի շարք դպրոցներ, տեսնել աշակերտ-ուսուցիչ հարաբերությունները, ստուգել աշակերտների գիտելիքները, ու պարզ կդառնա, որ դպրոցի աշակերտների թվի 5-10 տոկոսն է միայն «կիրթ աշակերտ»։

Սա մեր երկրի առաջ ծառացած կարևորագույն խնդիրներից մեկն է, եթե ոչ կարևորագույնը։ Մասնագետներն արդեն մի քանի տարի շարունակ նշում են, որ 12-ամյա կրթական համակարգը վատն է ու դրական ոչ մի առաջընթաց չի տվել մեր երկրին։

Փոխարենը ավագ դպրոցի փոխարեն հիմա շատերը ընդունվում են ֆրանսիական կամ եվրոպական համալսարաններին կից քոլեջներ։ Այսպիսի վիճակ է նաև համալսարաններում։ Պետական բուհերը նշում են, որ դիմորդների թվի նվազումով ու արտագաղթով է պայմանավորված, որ տարեցտարի դիմորդների թիվը նվազում է, սակայն նույն հարթության վրա ամերիկյան, ֆրանսիական ու օտարերկրյա այլ համալսարանների երևանյան մասնաճյուղերում պատկերը մի փոքր այլ է։ Ոմանք լսելով, տեսնելով համալսարանների խայտառակ վարկանիշն ու ուսուցման վատ որակը՝ նախընտրում են ստանալ եվրոպական կրթություն։ Այնինչ մեր երկրի կրթության հարցը պիտի լուծի հենց մեր երկիրը։

Հասկանալի է, որ տարիներ շարունակ կրթական ծրագրի քայքայման ու կազմալուծման արդյունքում շատ դժվար է կարճ ժամանակում լուծել այդ հարցը, բայց մյուս կողմից իշխանությունները պետք է գիտակցեն, որ կրթությունն այն ոլորտն է, որտեղ ուշ փոփոխությունները կարող են բերել անկիրթ մի քանի սերունդ։

Մինչ մենք անտեսում ենք կրթության ոլորտը, աշխարհի մի շարք երկրներ իրենց կրթական ու գիտական կենտրոններն են բացում Հայաստանում, ու այդկերպ կարողանում են մեր երկրի խելացի ու երիտասարդ կադրերին կրթել ու կարճ ժամանակ անց այդ «ուղեղներին» տեղափոխել աշխարհի այլ երկրներ։